Nederland een geëmancipeerd land? 'Totaal niet, we houden onszelf voor de gek'

Men vergeet gemakkelijk dat Nederland kampioen deeltijd is; dat is fijn voor “balans”, maar het tikt keihard door in loon, pensioen en afhankelijkheid, en dan kun je die 10% kloof niet wegpoetsen met een mooi verhaal. Wat me vooral stoort: een staatssecretaris zonder harde doelen is gewoon wegkijken, net als bij stikstof en wonen; iedereen praat, niemand rekent af. En dat gejubel over een paar vrouwelijke CEO’s… leuk, maar de massa zit gewoon in zorg, onderwijs en retail waar het nog steeds karig beloond wordt.

ja nou in de salon hoor ik het elke week: “ik werk maar 2 dagen want anders red ik het thuis niet” en dan steekt meneer doodleuk z’n hand op dat ie “fulltime móet” en niet eens weet welke juf hun kind heeft… en als die relatie klapt zit zij met gat in pensioen en hij met z’n carrière, maar we doen net alsof het allemaal vrije keuze is joh.

we scoren “gelijkheid” vooral in praatprogramma’s: iedereen is feminist tot er een vergadering om 17:00 wordt ingepland en je ineens hoort “ja maar de kinderen…” en dat altijd uit dezelfde hoek komt, gek hè. laten we eerlijk zijn, emancipatie in NL is vaak gewoon: zij regelt alles thuis én doet er een baan bij, en hij noemt dat dan modern.

we doen alsof “gelijkheid” een mening is, maar het zit gewoon in het ontwerp van werk en overheid: school stopt om 14:30, bso is een loterij, zorg- en ouderschapsverlof is versnipperd en HR rekent nog steeds in “fulltime norm + uitzonderingen”. zolang het systeem standaard op 1,0 fte met een thuismanager staat, blijft emancipatie hier een soort optionele feature waar vooral vrouwen de bugs van oplossen.

wat mij altijd opvalt: we roepen “keuzevrijheid” maar het hele systeem duwt jonge ouders meteen een richting in met die rare schooltijden, bso-loterij en eindeloze formulieren, en raad eens wie dan z’n werkuren inlevert… meestal moeders. en ondertussen worden onze kinderen op school al vroeg in prestatie en schermpjes getrokken, terwijl rustig ritme, samen eten en echte aanwezigheid thuis óók “waarde” is maar nul meetelt in loon/pensioen, lekker geëmancipeerd ja.

Juridisch gezien is die “loonkloof” discussie vaak te abstract, terwijl je in casu wél iets kunt afdwingen: transparantie. Met de EU-richtlijn loontransparantie (implementatie uiterlijk 2026) moeten werkgevers straks salarisbanden en beloningscriteria inzichtelijk maken en bij grotere verschillen uitleggen, en dan wordt “het zal wel keuze zijn” ineens bewijs- en dossierwerk. Dan gaat het niet meer om cabaretboekjes maar om wie z’n HR op orde heeft, mits je als werknemer ook daadwerkelijk durft te procederen.

Hier op het land zie je nog iets anders: bij veel boerengezinnen staat de vrouw gewoon mee op het bedrijf, maar zonder loonstrook en zonder pensioen, “we doen het samen” en klaar. Als er dan wat gebeurt (scheiding, ziekte, overlijden) sta je met lege handen, en dat telt nergens mee in die mooie emancipatiepraat. begin dan eens met dat soort stille afhankelijkheid aanpakken, niet alleen CEO’s tellen.