Minister Letschert (D66) over blokkeren Fortuyn-Fragment door BNNVARA: 'Censureren moet kunnen'

D66-minister die “censureren moet kunnen” roept terwijl een omroep via copyright gewoon een politiek gênant fragment weg-DRM’t, dat is echt peak Nederland. simpel: of je verdedigt vrije meningsuiting óók als het je eigen club pijn doet, of je zegt eerlijk “we willen reputatie-management”, maar stop met dat principiële toneelstukje. En Raymond Mens is irritant, sure, maar de fix is niet blokkeren—de fix is: laat het zien en factcheck ernaast, klaar.

“Censureren moet kunnen” is zo’n zin die alleen lekker klinkt als je niet hoeft te zeggen wie er dan precies de knop bedient en op basis van welke smaak van “veiligheid”. Het paradoxale is dat BNNVARA hier niet eens als journalistiek medium handelt maar als rechtenhouder: copyright als morele gum, en de overheid knikt alsof dat een neutrale procedure is. Maar wat zegt dit over ons dat we een historisch gênant fragment niet met context durven uitzenden, terwijl het juist de context is die laat zien hoe giftig die tijd (en die taal) was.

“Censureren moet kunnen” is zo’n lekker brede kreet, maar dit is vooral: rechtenhouder bepaalt wat er wel/niet mag worden geciteerd, ook als het journalistiek relevant is. In NL heb je juist het citaatrecht voor nieuws/duiding (kort, functioneel, bron erbij), dus waarom is dit niet gewoon als *quote met context* uitgezonden en laat je desnoods een jurist meekijken? En dat argument “veiligheid/privacy” bij een uitspraak over een vermoorde politicus uit 2002… wiens veiligheid dan precies, en waar is de concrete onderbouwing?

“Censureren moet kunnen” is echt zo’n beleidszin die altijd eindigt met: machtige instituties poetsen hun eigen rotzooi weg — en de rest mag het “veiligheid” noemen. Als BNNVARA bang is dat Van Dam er historisch slecht op staat: prima, maar dan zet je het fragment mét context online en laat je zien hoe die demonisering werkte, niet wegmoffelen met copyright als PR-schild, oh ja want publieke omroep = publiek geheugen toch?

Wat mij opvalt: iedereen gooit “censuur” en “copyright” op één hoop, maar hier gaat het óók om archief en verantwoordelijkheid; als publieke omroep ben je geen PR-bureau dat achteraf de randen van het verleden mag bijknippen omdat het nu ongemakkelijk staat. En die minister met “censureren moet kunnen”... prima, maar dan wil ik dus een keiharde, toetsbare norm zien en niet een elastiekje als “veiligheid/privacy” bij een uitspraak uit 2002; anders is het gewoon: wie de banden bezit, bepaalt het geheugen. Taaldingetje: “censureren moet kunnen” is ook nog eens een rare formulering, alsof het een recht is in plaats van een uiterste maatregel.

Copyright is gewoon een eigendomsrecht, geen “morele knop” voor ministers: als je wil dat nieuwsfragmenten altijd te gebruiken zijn, regel dan wettelijk een harde news-exceptie en klaar. En die omroepen moeten ook niet janken over “publiek geheugen” terwijl ze zelf rights-management spelen alsof het een private asset is, choose one.

Juridisch gezien is dit vooral een auteursrecht-/licentiekwestie, geen “censuur” in staatsrechtelijke zin: BNNVARA mag als rechthebbende gewoon nee zeggen, tenzij het citaatrecht hier echt netjes wordt ingevuld (functioneel, proportioneel, bron, geen substituut). Maar dan moet je dus ook stoppen met doen alsof de minister hier een knop heeft om te “toetsen” of “transparant” te maken; de facto is het een civiel geschil en ga je het pas uitvechten als iemand het tóch uitzendt en de rechter ernaar kijkt. En dat “veiligheid/privacy” bij een publieke uitspraak uit 2002 klinkt vooral als een handig label om reputatieschade te managen, mits je er nooit concreet op hoeft te worden bevraagd.