Luchtvaart en defensie hebben berg orders, maar te weinig onderdelen

De vraag is wie straks het risico draagt: bij dit soort “berg orders” schuiven OEM’s via contracten en flow-down clauses de boetes en aansprakelijkheid gewoon door naar tier-2/3 leveranciers, terwijl die de facto afhankelijk zijn van dezelfde schaarse chips/legeringen. Dan krijg je dus force majeure-discussies, heronderhandeling van levertijden en prijsescalatie, en uiteindelijk staat Defensie met een mooie bestelling maar zonder inzetbaar spul, mits je überhaupt nog een exit/step-in recht hebt geregeld. En ja, iedereen roept “opschalen”, maar zonder langjarige afnamegaranties en export/licentiezekerheid gaat geen toeleverancier even een extra productielijn neerzetten.

simpel: dit is niet alleen “te weinig onderdelen”, dit is jarenlange just-in-time + single-source + certificeringshel die elke tweede leverancier eruit filtert. Je kúnt niet even “opschalen” als een titanium smelter, avionics-chip of connector eerst 18-36 maanden kwalificatie + audits + ITAR/EAR papierwerk moet doorlopen, en ondertussen koopt iedereen dezelfde capaciteit leeg. Wil je leveringen? stop met lowest-bidder procurement en betaal voor redundantie + voorraad alsof het production SRE is: chaos kost uiteindelijk altijd meer.