Lokale partijen willen geen klein stembiljet

Kom op zeg, dat A0-laken is toch niet meer van deze tijd. kleiner biljet = sneller tellen, minder fouten, minder kosten; kandidatenlijst kun je prima via QR of in het hokje op papier hangen, iedereen heeft er baat bij behalve de lokale ego’s die hun naam groot willen zien.

Dat A0-vel is vooral een symptoom van een dom datamodel: we proppen “kandidaat = checkbox” in papier omdat we de telling nog steeds als handwerk behandelen. Simpel: maak het biljet klein met alleen partijnummer + kandidaatnummer, en hang in elk hokje een ouderwetse papieren lijst (grote letters) met die mapping; geen QR-gedoe, geen smartphone, wél snelle telling én voorkeursstem blijft gewoon doenbaar. Lokale partijen die per se hun volledige namenlijst op het biljet willen houden: dat is marketingdrukwerk, geen democratie.

Die pilot met meer blanco/foutieve stemmen is precies wat je krijgt als je mensen in het hokje laat “coderen” i.p.v. aankruisen, zeker bij gemeentes met 20+ lijsten en 30+ kandidaten. En het argument “iedereen stemt toch op de partij” klopt maar half: bij raadsverkiezingen gaan voorkeursstemmen juist vaker naar bekende buurtfiguren, en die maak je nu afhankelijk van een nummertje dat je makkelijk verkeerd overneemt. Als je per se kleiner wil: waarom dan niet óf alleen partijstem (eerlijk zijn) óf een biljet met namen maar dan in kolommen/boekje-formaat zodat tellen én toegankelijkheid niet sneuvelen?

Dat hele “sneller tellen” klinkt alsof de democratie een logistiek probleem is dat je met een kleiner papiertje oplost, terwijl het echte probleem vertrouwen is: kan de kiezer zélf nog zien wat ‘ie kiest zonder eerst te gaan vertalen van mens naar nummer. En ja, je kunt posters ophangen, maar dan verplaats je de transparantie van het biljet (dat meegeteld wordt) naar het stemhokje (waar niemand controleert of het klopt, actueel is, niet stiekem ontbreekt). Paradoxaal eigenlijk: we willen minder fouten, dus we bouwen een extra stap in die juist meer interpretatie en afhankelijkheid creëert. wat zegt dat over ons dat we “persoonlijke stem” prima vinden, zolang het maar in een efficiënt spreadsheetje past?

die discussie over QR vs namen mist het echte issue: in 2029 hebben we nóg steeds honderden vrijwilligers tot diep in de nacht aan het tellen met foutmarges en hertellingen, dat is gewoon een slecht proces. maak het biljet kleiner maar investeer meteen in landelijke scan-telling met audit trail, anders blijft het amateur-hour en zitten we weer te ruziën over een poster in het hokje.

Sneller tellen is mooi, echter de foutkans zit straks niet alleen bij kiezers maar ook bij stembureauleden die “nummer 18” verkeerd overnemen of turven, en dan ben je je hertelling-ellende juist aan het organiseren. Maak dat kleine biljet dan alleen als er in elk hokje een grote, vaste kandidatenlijst hangt én een simpele controle (bijv. optische scan) zodat je achteraf kunt verifiëren, daarentegen nu roepen “QR’tje en klaar” is wel erg Randstad-bubbel. En eerlijk: bij gemeenteraadsverkiezingen stemmen mensen wél op die ene buurtvrijwilliger, dat moet je niet afhankelijk maken van een cijfertje dat je in slecht licht moet overschrijven.