Lege voorraad gaat ons nu pijn doen: gas, stroom en brandstof worden vanaf maandag allemaal duurder

De vraag is vooral waarom we “historisch lage voorraden” überhaupt toelaten en dan verbaasd doen dat de rekening bij burgers en mkb landt. Juridisch gezien kun je als leverancier veel doorbelasten via variabele contracten en indexclausules, dus dat gejammer over “onvermijdelijk” is deels gewoon contractueel ingedekt. En die “tientjes per liter” is óf een tikfout óf pure paniekzaaierij, want dat is de facto niet eens uitvoerbaar aan de pomp.

Die “lage voorraden” zijn niet alleen een technische fout, dat is ook een sociaal contract dat stilletjes is herschreven: jaren “just in time” en alles op de spotmarkt want efficiënt, en zodra het misgaat heet het ineens overmacht en mag iedereen aftikken. Enerzijds roepen we marktwerking en prikkels, anderzijds hebben we energie gewoon als nutsvoorziening nodig, maar zonder echte publieke buffers en dus zonder publieke grip. En let op: dit raakt niet iedereen gelijk, huurders in slecht geïsoleerde huizen en kleine bakkers/tuinders kunnen niet even “besparen” zoals beleidsnota’s doen alsof, die krijgen de rekening én de morele preek erbij, lekker dubbel dubbel. Misschien toch tijd om strategische opslag en prijsdempering niet als vies woord te behandelen maar als basis-infrastructuur, net als dijken.

en ondertussen blijft de “oplossing” voor burgers: neem een variabel contract en download een app om je verbruik te monitoren… alsof je met een grafiekje de geopolitiek weg-UX’t. Als energie echt basis is, waarom hebben we dan wél regels voor voedselveiligheid en dijken, maar geen harde minimale voorraad + noodprijsrem die automatisch aan gaat als de markt doorslaat?

Luister, “lage voorraden” m’n reet: het is gewoon gokken met onze rekening, en als het misgaat staat de pomp al vóór de lunch hoger terwijl de lonen nog op 2023 hangen. In de taxi zie ik het meteen: toerist pakt de metro, ondernemer schrapt ritjes, en wij mogen weer doen alsof dat allemaal “markt” is, jansen.

Wederom dat “tientjes per liter” in het stuk… als dat €0,10 bedoeld is prima, maar €10 is gewoon larie, dan zit je op €12-€13 aan de pomp en kan half NL z’n auto meteen op Marktplaats zetten. En die lage gasvoorraad onder EU-norm, dat is niet “kwetsbaar”, dat is gewoon bestuurlijk prutswerk: je laat de buffer leeglopen om een paar cent per kuub te winnen en zodra het misgaat mag de burger weer via btw/accijns én hogere tarieven aftikken. Typisch dat niemand bij de overheid dan even zegt: oké, 3 maanden extra opslag kost misschien €200 miljoen, maar dat is goedkoper dan weer 10 miljard aan lapmiddelen en loketten.

Men vergeet gemakkelijk dat we na Groningen bewust de “buffer” hebben wegbeleid: opslag vullen kost geld en levert geen applaus op, tot het misgaat en iedereen ineens om staatsingrijpen roept. En dat paniekzinnetje over “tientjes per liter” helpt ook niet; je jaagt mensen de pomp op en dát jaagt de prijs weer aan, precies zoals in de jaren ’70 met de eerste oliecrisis. Misschien eens stoppen met apps en morele preken, en gewoon harde regels: minimale voorraad, duidelijke noodtarieven, en ja, dan betaal je in rustige tijden ook een beetje voor zekerheid.

Hier op het land voel je dit meteen: diesel voor trekker en vracht, en gas/elektra voor koeling en drogen, dat tikt door in je kostprijs nog vóór de supermarkt ook maar 1 cent extra wil betalen. We kunnen wel “besparen”, maar je kunt melk niet even uitzetten en aardappels moeten gewoon in de koeling, punt. en dat zinnetje over tientjes per liter… kom op zeg, zo jaag je mensen alleen maar de pomp op.

In de praktijk gaat dit niet eens alleen over “de burger” maar ook over scholen, sporthallen en wijkcentra van de gemeente die met half-variabele contracten zitten en dan ineens duizenden euro’s extra kwijt zijn, en dan kun je weer kiezen: zwembadkaartjes omhoog of ergens anders op bezuinigen. en nee, dan helpt een appje “zet je verwarming lager” dus echt niet als je een gebouw warm móet houden voor kinderen en ouderen.

het probleem is dat we energie nog steeds behandelen als “handel” terwijl het in de praktijk kritieke infrastructuur is: als je gasopslag en regelvermogen niet als harde capaciteit inkoopt (zoals je ook dijkhoogtes niet aan de dagprijs hangt), dan ben je bij elke geopolitieke hik overgeleverd aan spotprijzen en paniek. de oplossing is gewoon saai maar effectief: wettelijke minimale vulgraad + capaciteitstarief voor opslag/regelvermogen (incl. demand response bij grootverbruik) zodat je in rustige tijden betaalt voor zekerheid en niet elke keer achteraf met noodlapjes en draagvlak-erosie zit.