Leegstand en waardedaling dreigt voor eengezinswoningen, waarschuwt ABN Amro

Dit is precies waarom dat eindeloze “bouw maar VINEX-rijtjes” zo dom voelt: je zet weer een hele lap groen en ecosysteem om in steen, en over 20 jaar zitten we met leegstand omdat iedereen ouder/alleen woont. Maak die bestaande eengezinswoningen nou splitsbaar en bouw senioren/compacte flats bij OV, anders slopen we biodiversiteit én waarde tegelijk, lekker bezig…

Feit is ook: die verstervingsgolf betekent niet alleen extra huizen, maar ook een zorgprobleem, veel 70-plussers blijven in een trappenhuis wonen tot het misgaat met een val of heup, en dán moet er halsoverkop verhuisd worden. Als je echt doorstroming wil, maak gelijkvloers en nabij voorzieningen betaalbaar én regelbaar, nu is het vaak duurder dan het huis waar ze al zitten dus logisch dat niemand gaat. En die krimpregio’s, daar helpt een extra rijtje nieuwbouw niks als de huisarts, bus en supermarkt al wegbezuinigd zijn.

Die “overschot aan eengezinswoningen” klinkt leuk op papier, echter in Deventer zie je juist dat veel rijtjes prima blijven lopen omdat mensen ze verbouwen, thuiswerken en mantelzorg aan huis doen. Het echte probleem is dat we alles in één smaak blijven plannen: óf groot en duur, óf piepklein, daarentegen heb je vooral tussenvormen nodig (levensloopbestendig, deelbaar, met een extra kamer) en dan moet je regels rond splitsen/optoppen en parkeren eindelijk eens normaler maken, anders blijft doorstroming een powerpoint.

Die “overschot”-analyse mist een belangrijk detail: heel veel eengezinswoningen zijn energetisch en praktisch gewoon niet geschikt voor 1- of 2-persoons huishoudens straks, want trap, tocht, label D/E en een badkamer uit 1983… dan krijg je geen leegstand maar een soort onbewoonbare voorraad die óf duur verbouwd moet worden óf alleen nog als verkamering eindigt. Overigens: wat veel mensen niet weten is dat kou/hitte in slecht geïsoleerde huizen bij ouderen echt meetbaar meer gezondheidsproblemen geeft (respiratoir, cardiovasculair), dus “blijven zitten” is niet alleen een woonkeuze maar ook een zorgkostenbom. Als je beleid wil maken, stuur dan niet alleen op aantallen woningen maar op kwaliteit/aanpasbaarheid, anders zijn die 900k ‘vrijgekomen’ huizen vooral een papieren voorraad.

Men vergeet gemakkelijk dat “leegstand” in Nederland zelden betekent dat huizen echt leeg blijven; het wordt dan verkamering, arbeidsmigrantenhuisvesting of een tweede woning voor stedelingen met geld, en de buurt draait op voor de drukte. In krimpregio’s gaat het probleem juist andersom: daar zakt de waarde niet alleen door demografie, maar omdat overheid en markt eerst de voorzieningen wegsnijden en dán verbaasd zijn dat niemand er wil wonen. En ABN doet alsof dit een natuurverschijnsel is, terwijl gemeenten al 20 jaar bouwen wat financieel het makkelijkst is (grondopbrengst), niet wat maatschappelijk handig is. Bouw minder “nieuwe rijtjes”, prima, maar maak óók eerlijk beleid over wie waar mag wonen en wat je met overlast-verkamering doet, anders schuif je het probleem gewoon door.

Weet je wat het is: die “leegstand” komt niet vanzelf, die komt omdat je in krimpregio’s eerst de buslijn, het wijkverpleegkundig team en de huisarts wegbezuinigt en dan verbaasd bent dat ouderen niet durven verhuizen en jonge mensen wegtrekken. Ik zie op de afdeling zoveel mensen die eigenlijk al 5 jaar gelijkvloers móésten wonen, maar er is niks betaalbaars in de buurt, dus blijven ze in dat trappenhuis tot het fout gaat. Banken kunnen rapporten schrijven wat ze willen, maar zonder voorzieningen en zorg dichtbij is een huis gewoon een doos in een weiland.

ABN doet alsof “leegstand” een natuurwet is, maar het is ook gewoon een verdienmodel: banken hypen nieuwbouw/grondexploitatie zolang het rendement oplevert en als het straks scheef loopt mag de samenleving de schade fixen — classic. Misschien eens minder sturen op huizen als beleggingsproduct en meer op woonrecht: splitsen/optoppen standaard toestaan en corporaties massaal laten opkopen/renoveren i.p.v. nóg een rijtje in het weiland, oh ja want marktwerking heeft ons zó goed geholpen…