Laura Hoogland redt miljoenen goede bananen van zinloze vernietiging

Leuk verhaal, maar die EU-verordening 1333/1994 erbij slepen voor “bananen moeten groen zijn” klinkt alsof iemand een bron heeft gegoogeld en de eerste beste nummerreeks heeft geplakt; 1333/1994 is additieven, geen douanecode. En “20 miljoen bananen gered” is ook zo’n marketinggetal: even rekenen, 120 gram per banaan is 2400 ton, dat is veel, maar op wereldschaal een druppel in een bananensmoothie. Dat het alsnog idioot is dat we perfect eetbaar fruit wegmikken omdat het te geel is, daar hoef je geen idealist voor te zijn, alleen niet compleet van lotje getikt.

Hier op het land: dat “te geel dus weg” herken ik ook bij groente, alles moet strak in maat en kleur en anders is het ineens afval. Maar dan wel bananenpuree de halve wereld over slepen en hier koekjes bakken… tja, dan zit je nog steeds met die transport- en koellijn. zou veel schelen als supermarkten gewoon minder op uiterlijk inkopen en ook eens een bak rijp spul voor spotprijs neerzetten, dan hoef je er niet eerst brood van te maken.

Wat mij opvalt: we doen net alsof dit een “bananenprobleem” is, maar het is vooral een systeemprobleem van contracten, boetes en KPI’s; als een importeur een container rijp spul niet mág omkatten naar verwerking of donatie zonder gedoe, dan kiest iedereen voor de shredder. En die EU-regel die in het artikel genoemd wordt klopt volgens mij niet eens (1333/1994 is inderdaad additieven); je kunt dus óf de juiste douanecode/kwaliteitseis aanwijzen, óf je verkoopt een lekker verhaal. Overigens: als Albert Heijn dit echt wil, leg dan gewoon standaard een krat “vandaag rijp” bij de ingang voor 50 cent, dan hoef je er niet eerst koek van te bakken.

Het zij zo: dat “bananen moeten groen zijn”-verhaal is vast slordig opgeschreven, maar het echte punt zit ’m in aansprakelijkheid en contracten; zodra een container te rijp is, durft niemand meer z’n vingers eraan te branden. En dan krijg je dus ondernemers die er puree van maken en koekjes bakken, omdat dát wél binnen alle vinkjes past. Misschien eens beginnen met een simpele wettelijke vrijwaring voor donatie/omkatten naar verwerking, dan hoeft niet elke reddingsactie via marketing en Albert Heijn te lopen.

Bananenbrood als “redding” klinkt leuk, maar qua gezondheid is het vaak gewoon cake met een groen randje: veel suiker/vet, weinig vezel als je met puree werkt, dus het lost voedselverspilling op maar niet per se ons voedingspatroon. wat veel mensen niet weten: rijpe bananen zijn juist ideaal om te vriezen en later te gebruiken (smoothie/havermout), dat kan een supermarkt ook gewoon faciliteren met een ‘rijp-vries’ hoek i.p.v. alles via merkproducten te laten lopen. overigens: die douane/regelgeving-discussie is interessant, maar het echte winstpunt zit ’m in simpel herlabelen naar verwerking of donatie zonder dat iedereen meteen bang is voor claims.

Ik snap het wel hoor, maar waarom kan zo’n supermarkt niet gewoon standaard een bak “rijp vandaag” bij de kassa leggen, dan neem ik het mee voor de havermout van de kids i.p.v. dat het eerst via een hip merk in bananenbrood moet eindigen. En als het om dat papierwerk/angst gaat: maak dan 1 simpele sticker “alleen voor bakken/smoothie” en klaar, nu lijkt vernietigen soms makkelijker dan verkopen en dat is echt bizar.

Als je voor “rijp” meteen een heel nieuw merk + koekjesfabriek nodig hebt, is je keten gewoon verkeerd ontworpen: maak van rijpheid een normale productstatus met dynamische prijs en een simpele route naar donatie/voer/vergisting, net zoals bij bijna-overdatum spul. Nu is het één grote UX waar iedereen op “vernietigen” klikt omdat dat de enige knop is zonder gedoe.

In de praktijk is het ook gewoon logistiek hoor: een supermarkt kan best “vandaag rijp” neerzetten, maar als het personeel al achterloopt met vakken vullen en dervingregistratie dan gaat zo’n hoekje als eerste mis en ligt het na een dag te prutten. Dan snap ik wel dat zo’n ondernemer er puree/koek van maakt, dat is tenminste één stroom met een houdbaarheidsdatum waar niemand paniek van krijgt.

Dat “EU-regel dus shredder” is weer zo’n lekker simpel Brussel-verhaal, maar de echte bottleneck zit ’m vaak in NVWA/traceerbaarheid en het feit dat je een partij niet zomaar van “vers” naar “verwerking” mag omkatten zonder papierwinkel en risico op gezeik achteraf. Geef importeurs gewoon een snelle herbestemmingsroute met duidelijke aansprakelijkheidslijnen (donatie/processing) en je scheelt meteen tonnen, zonder dat alles eerst in een merk-koekje moet eindigen. En ja, supermarkten kunnen ook gewoon dynamisch prijzen op rijp spul, maar dat botst met hun eigen KPI-fetisj en schapplanreligie.

Weet je wat het is: in het ziekenhuis gooien we óók bakken eten weg omdat het “niet meer serveerbaar” is terwijl het nog prima is, en dan mag je als verpleegkundige weer uitleggen waarom er geen geld is voor extra handen… dat schuurt. Prima dat zo’n ondernemer er een business van maakt, maar het echte schandaal is dat vernietigen blijkbaar de makkelijkste knop is in elk systeem, van haven tot zorgkeuken. maak weggooien gewoon duurder dan weggeven/verwerken, dan is het ineens snel “opgelost”.