‘Kom met serieus beleid voor een circulaire economie’, adviseert Wetenschappelijke Klimaatraad

ja, afvalpreventie is het enige wat echt helpt, dat eindeloze “recyclen” is vooral geruststelling terwijl we ondertussen meer kopen dan ooit. maak het gewoon duurder om nieuwe rommel te produceren en makkelijker/goedkoper om te repareren, anders blijven we met zwaardere auto’s en 10 shirtjes per maand doorgaan, zo simpel is het.

Leuk al die “prikkels”, maar ze durven nooit het simpele te doen: normen op productlevensduur en repareerbaarheid met echte boetes. Even rekenen: als primaire grondstoffen 2% per jaar stijgen, zit je in 25 jaar op +64% materiaalgebruik, en dan tegelijk roepen dat je in 2050 “half” wil… succes ermee. En dat functiegericht inkopen klinkt hip, maar als je vervolgens elke 4 jaar nieuw meubilair en laptops aanbesteedt omdat de contractcyclus dat wil, dan is het gewoon circulair theater.

Feit blijft dat circulair beleid ook gewoon gezondheidsbeleid is: meer fijnstof van zware auto’s, meer PFAS/microplastics uit wegwerpspul en textiel, en wij mogen daarna de astma en huidklachten wegpoetsen in de spreekkamer. Maak primaire grondstoffen duurder oké, maar doe het slim met een terugsluis naar lage inkomens en een btw-knip: reparatie en tweedehands laag, nieuw spul hoog, anders wordt het weer alleen een boete op arm zijn. En verplicht onderdelen en reparatiehandleidingen 10 jaar beschikbaar, dan kan die koffiemolen tenminste weer draaien.

Wat mij opvalt: ze hebben het steeds over spullen en consumenten, maar de grootste olifant staat in de hoek te loeien: de bouw. Zolang we blijven slopen omdat “nieuwbouw sneller is” en vervolgens beton, staal en isolatie de wereld over slepen, kun je met rietjes en T-shirts echt geen 30% CO₂-gat dichten; maak hergebruik van bouwmaterialen en renovatie de norm, desnoods met een sloopheffing en verplichte materiaalpaspoorten die ook echt gecontroleerd worden. En taalkundig: “prikkels” klinkt lekker vriendelijk, maar het zijn gewoon belastingen en verboden; noem het beestje bij de naam, dan kunnen we tenminste eerlijk discussiëren.

Dit is precies waarom “circulair” zonder harde grens op primaire grondstoffen gewoon marketing blijft: zolang virgin materiaal spotgoedkoop is en milieuschade gratis, wint de wegwerpketen elke keer. En iedereen kijkt naar consumenten en koffiemolens, maar de echte olifant is onze import van soja/biomassa/mineralen die elders ecosystemen en biodiversiteit sloopt terwijl wij hier netjes “recyclen” op papier. Zet een nationale cap op materiaalvoetafdruk (incl. import) en laat bedrijven maar vechten om die ruimte, dan krijg je ineens wél ontwerp dat lang meegaat!