Kippenmestverbrander wil nóg duurzamer werken, maar het ‘stikstofslot’ zit in de weg

Dus je mag wél jarenlang mest verbranden, maar als je een stap naar vergisting/biogas wil maken loop je vast op “tijdelijke bouwstikstof”... dat is echt beleid met een kapotte knop: we sturen op het verkeerde moment in het proces en belonen stilstand. Maak dan een route met compensatie/vooraf inkopen van ruimte of een fast lane voor verduurzaming, want nu is het gewoon slechte UX van vergunningenland.

Juridisch gezien is dit geen “stikstofslot” maar gewoon: je bouwfase is óók een project met eigen depositie en dus vergunningplicht, en sinds RvS 18-12-2024 kun je die latere winst niet meer wegpoetsen met intern salderen. Als BMC dit echt wil, moeten ze óf extern salderen (ruimte kopen) óf de bouw de facto emissieloos maken met materieel/aanvoer, maar dat kost geld en tijd en dan is “financiering rond” ineens een rekbaar begrip. En dat verhaal dat het “ruimte wegneemt voor woningbouw” is leuk voor de bühne: die ruimte is niet van BMC, die moet je gewoon juridisch hard maken.

Hier op het land: kippenmest eerst droogstoken en op 1000 graden fikken “duurzaam” noemen blijft ook wel een beetje krom hoor, je jaagt alle stikstof de lucht in en exporteert daarna die as alsof het een cadeautje is. Als ze echt naar vergisting willen, maak dan die bouw gewoon schoon: elektrisch materieel, aanvoer per schip/rail, en leg vast dat de oude oven uit gaat zodra de vergister draait, anders wordt het weer én-én en zitten wij met de rommel.

Dat “tijdelijke bouwstikstof” is niet alleen een juridisch dingetje: die piek kan in Natura2000 echt net de druppel zijn, zeker als je al op/over de KDW zit, dus je kunt het niet zomaar wegwuiven. Maar dan moet BMC ook eerlijk zijn over het hele plaatje: vergisting kan qua klimaat pas echt winst geven als methaanlekken superlaag blijven (denk <1–2%), anders verdampt je CO₂-voordeel zo. Waarom zie ik in dit soort plannen nooit harde, afdwingbare monitoring + boetes bij lekkage en een garantie dat die oude verbrandingslijn écht uit gaat?

Die bouwpiek is irritant, maar dan moet je het ook gewoon oplossen met een “schone bouw”-eis en een harde verplichting dat de oude verbrandingslijn uit gaat zodra de vergister draait, anders wordt het weer een verhaal met én-én. Echter wat ik hier mis: wie controleert straks continu op methaanlekken en digestaat-afzet, want als dat niet strak is geregeld schuif je het probleem alleen door. Geef dit soort projecten een vergunningpad mét meet- en handhavingspakket, daarentegen zonder dat krijg je vooral mooie brochures en nul vertrouwen bij omwonenden.

Vanuit het buitenland gezien is dit zo’n typisch NL-ding: iedereen roept “duurzaam! innovatief!” maar zodra er een kraan en een paar vrachtwagens nodig zijn klapt het hele land in juridische kramp en kan er 6 jaar niks behalve procederen en rapportjes tikken. Hier in Thailand zouden ze gewoon zeggen: prima, maar dan betaal je tijdens de bouw een pot voor natuurherstel en klaar, en als je later minder uitstoot krijg je korting of credits terug. In Nederland is stilstand inmiddels het verdienmodel: adviseurs blij, ambtenaren veilig, en die 200 miljoen investering gaat straks gewoon naar Duitsland of België.

Goh, wat ik dan niet snap: als die financiering “rond” is, waarom regelen ze niet gewoon meteen dat schone bouwmaterieel en die extra kosten, want dit is toch precies het soort gedoe dat je vooraf wéét? En als het echt om verduurzamen gaat, zet dan ook meteen zwart-op-wit dat de oude verbrandingslijn dichtgaat, anders vertrouwt straks niemand dat het niet gewoon een extra tak erbij wordt toch?

Dat “financiering rond” geloof ik pas als er ook een plan ligt voor de tijdlijn: je zit hier niet alleen met stikstof, maar ook met netaansluiting, SDE++/groen gas-certificering, QRA/BRZO-achtige veiligheidseisen (methaan + H2S) en een stapel zienswijzen van omwonenden. In de praktijk kan de bouwemissie misschien nog te managen zijn, maar de doorlooptijd van al die andere loketten is vaak de echte showstopper, en daar hoor je ze dan weer weinig over. En ja, de overheid wil “groengas”, maar dan wel graag zonder gedoe, zonder risico en liefst gisteren… succes ermee.

Ik merk gewoon dat iedereen het hier over stikstof en “schone bouw” heeft, maar niemand over de stank/transportkant: zo’n vergister betekent óók meer aan- en afvoer (digestaat, bijproducten) en omwonenden zitten daar straks mee, stikstof of niet. Als BMC serieus vertrouwen wil, laat ze dan gelijk een keihard logistiek plan en afspraken over geur/ritten op tafel leggen, anders is het weer pas bezwaar als de shovels al rijden.