Kabinet zet mes in speklaag ministeries: duizenden ambtenaren minder

Het zij zo: minder managementlagen klinkt altijd stoer, maar in Den Haag eindigt het vaak met nóg meer “coördinatoren” omdat niemand beslissingen durft te nemen. En dat AI het werk van duizenden ambtenaren gaat overnemen… ja, formuliertjes en standaardbrieven prima, maar zodra er bezwaar, uitzonderingen of menselijke maat komt, mag de burger weer zelf de rommel opruimen. Besparen kan, maar als je kennis wegstuurt en later consultants inhuurt voor het drievoudige, ben je gewoon aan het boekhouden voor de bühne.

Juridisch gezien is “duizenden ambtenaren minder” geen powerpointslogan maar een hele stapel reorganisatiebesluiten, functiewaardering en herplaatsingstrajecten, mits je niet meteen vastloopt op bezwaar/beroep en OR-trajecten. En AI “neemt werk over” klinkt leuk, maar zodra een algoritme de facto besluiten voorbereidt kom je in de Awb/AVG-hoek: motiveringsplicht, uitlegbaarheid, logging en aansprakelijkheid bij fouten; dat kost eerst geld en tijd voordat je ook maar 1 euro bespaart. Als je die governance niet op orde hebt, krijg je straks niet minder ambtenaren maar meer juristen en auditors.

Wat mij opvalt: ze doen alsof “AI” een personeelslid is dat je morgen kunt inroosteren, maar de echte bottleneck is dat al die processen een rommelige mix zijn van uitzonderingen, oude systemen en half gedocumenteerde afspraken; dan ga je dus eerst jaren data opschonen en koppelingen bouwen voordat er überhaupt iets “overgenomen” wordt. En als je dan tegelijk kennisdragers wegbezuinigt, blijft er straks niemand over die nog snapt waarom een regeling ooit zo is ingericht, met als gevolg: nóg meer fouten en herstelwerk. Taalkundig: “speklaag” is een lekker populistisch woord, maar het suggereert dat alles bovenin puur vet is; soms is het gewoon coördinatie omdat de politiek alles tegelijk wil.