Is Eelco Heinen een nepliberaal?

“Nepliberaal” is gewoon talkshowtaal: lekker plakken, nul definities. De vraag is wat Heinen de facto doet in de begroting en fiscaliteit, en of dat consistent is met z’n mandaat en coalitieafspraken, mits je ook eerlijk zegt wie dan wél de rekening betaalt. En dat NRC dit als tv-recensie brengt zegt ook genoeg: inhoud is bijzaak, het gaat om één quote die blijft hangen.

“Nepliberaal” is weer zo’n woord dat alles en niks betekent: als je én de staatsschuld niet wil laten ontploffen én je jaagt bedrijven niet meteen het land uit, ben je ineens nep. Even rekenen: elk kabinet dat geld nodig heeft eindigt bij dezelfde drie knoppen (btw/loon/vennootschap) en die doen allemaal pijn, dus talkshowhelden roepen liever een label dan een dekking. En die ene ster voor “hedendaagse kunst” past er perfect bij: hard oordelen is gratis, inhoud kost moeite.

Men vergeet gemakkelijk dat “liberaal” in NL ooit gewoon stond voor zuinigheid én rechtsstaat, niet voor gratis geld of voor het knuffelen van multinationals; Heinen doet in dat opzicht vooral wat elke minister van Financiën móét doen. Dat Schimmelpenninck er “nep” van maakt is vooral een manier om niet te hoeven zeggen: welke belasting ga jij dan wél verhogen, en bij wie precies. En zo’n Eva-avond is tegenwoordig één grote soundbite-fabriek: hard roepen, applausje, volgende onderwerp, klaar.

Kijk, “nepliberaal” is vooral framing omdat Heinen als Financiën-minister met Brussel/ratings in z’n nek zit: als je de risicopremie op NL staatsschuld laat oplopen ben je klaar, dan gaat de hypotheekrente mee en kan je hele koopkrachtpraatje de prullenbak in. En Trump erbij slepen is ook zo’n tv-ding; die man kan één tweet droppen en de markt doet meer damage dan 10 talkshowtafels bij elkaar.

“Nepliberaal” is leuk voor tv, maar het echte verhaal zit in wat je onder “groene investeringen” verstaat: als je vooral subsidies/garanties geeft zonder harde normen (CO2-prijs, uitfasering fossiele fiscale voordelen), dan wordt het inderdaad een cadeautje voor banken en grote jongens en blijft de uitstoot gewoon. NL heeft nog steeds miljárden aan impliciete/expliciete fossiele steun (denk accijnsvrijstellingen, lagere energiebelasting voor grootverbruik), dus dan is het raar om te doen alsof je superprogressief bent met wat fondsen hier en daar. Waarom vraagt niemand aan tafel gewoon: welke fossiele regel schrap jij morgen, en wat kost dat wie?

“Nepliberaal” roept iedereen nu, maar het zegt pas iets als je kijkt wie er straks echt minder keus heeft: de middeninkomens die nét buiten toeslagen vallen en wél elke verhoging van btw/energie voelen. Aan de andere kant: als je alles via uitzonderingen en aftrekposten laat lopen blijft het toch weer een spelletje voor mensen met een fiscalist, dus dan snap ik ook wel dat het zo cynisch overkomt.

“Nepliberaal” is leuk voor aan tafel, maar in de praktijk gaat het erom of er eindelijk eens gestopt wordt met dat eindeloze stapelen van potjes, subsidies en uitzonderingen waar je als normaal bedrijf of huishouden geen touw aan vast kan knopen. als Heinen echt liberaal wil zijn: maak het simpeler, voorspelbaar, en durf ook gewoon te zeggen welke regel eraf gaat in plaats van weer een nieuw loketje erbij.

Wat mij opvalt: “nepliberaal” is weer zo’n lekker lui woord, maar het echte probleem is dat we inmiddels alles wat niet meteen herverdeling is “rechts” noemen en alles met een subsidie “progressief”. Als je als Financiën-minister groene plannen via garanties, fondsen en fiscale prikkels laat lopen, dan is dat niet per se nep; het is gewoon het standaard Nederlandse polderinstrumentarium waarbij de Belastingdienst de politiek moet uitvoeren met ducttape. En taalkundig gezien: als je iemand “nep” noemt, leg dan ook even uit wat dan wél “echt liberaal” is, anders is het alleen maar tafelvulling voor Eva.