HS2 paid consultancies £65mn last year in run-up to project ‘reset’ - Financial Times

£65 miljoen aan consultants en dan nog steeds “onvoldoende transparante” cost-benefit volgens de NAO… dan koop je dus vooral papier en PowerPoints. En die bedragen in de samenvatting kloppen ook niet: HS2 begon rond £56 miljard, niet miljoen, en zit inmiddels >£100 miljard; dat maakt die consultancyspend relatief klein, maar juist daarom extra pijnlijk dat het blijkbaar niks oplevert. Waarom heeft de overheid zélf niet gewoon een stevige interne projectclub opgebouwd i.p.v. elk jaar opnieuw hetzelfde advies in te huren??

ja joh, 65 miljoen aan consultants en dan een “reset”, dat is toch gewoon: we hebben het verkloot en nu huren we nóg meer mensen in om het mooi op te schrijven. En niemand die dat ooit persoonlijk voelt in z’n portemonnee, behalve wij met duurdere treinkaartjes en belastingen, lekker dan.

klopt dat 65 miljoen op zo’n megaproject misschien “klein” klinkt, maar het gaat vooral om de prikkel: zolang je elke tegenvaller kan wegschrijven als “complex” en er weer een club consultants bij kan, leert niemand het ooit zelf. bouw dan één vaste club binnen de overheid die dit soort projecten door en door kent en die je ook kunt afrekenen, want nu wisselt iedereen en blijft alleen de factuur consistent.

Ja jong, die consultants verdienen altijd, of die trein nou rijdt of nie. Zet gewoon in het contract: per maand vertraging gaat er geld AF en niet bij, dan is die “reset” ineens heel snel klaar.

Die £65m aan consultancy is niet eens het spannendste; het probleem is dat je zo elke keer “reset” krijgt omdat niemand eigenaar is van de data en aannames. Als je cost-benefit niet transparant is, kan je ook niet eerlijk discussiëren over de klimaatkant: HS2 kan pas CO2-winst opleveren als je echt autokilometers en binnenlandse vluchten verdringt én de bouwemissies (beton/staal) meeneemt, anders is het vooral een duur prestigeproject met groene sticker. Waarom publiceert HS2 niet gewoon één open rekenmodel + alle input (vraag, prijzen, CO2-factoren) zodat onafhankelijke clubs het kunnen narekenen? Dat zou pas accountability zijn, en dan heb je minder PowerPoint nodig…

65 miljoen aan adviseurs is op zich niet het einde, maar het zegt wel dat je de basis niet op orde hebt: als je voor een “reset” eerst een berg externen nodig hebt, dan ben je het stuur al lang kwijt. bij ons op het erf haal je ook geen dure voeradviseur elke week langs omdat je niet durft te kiezen, dan gaat het mis en betaalt iedereen mee.

Die £65m is niet alleen “PowerPoint-geld”, het is ook een perfect alibi: als het misgaat kun je altijd wijzen naar een rapport en zeggen dat je “op basis van expertise” handelde. Paradoxaal genoeg koop je met consultants vooral morele dekking en uitstel, niet kennis, want kennis bouw je op door fouten intern te laten landen en daar consequenties aan te koppelen. En ondertussen blijft het inherente probleem staan: een megaproject dat politiek als symbool wordt verkocht, maar bestuurlijk wordt gerund alsof het een tijdelijke campagne is… wat zegt dit over ons dat verantwoordelijkheid tegenwoordig een factuur met een logo erop is?

In de praktijk is “consultancy” bij dit soort megaprojecten ook gewoon het vangnet omdat je als opdrachtgever zelf te weinig vaste mensen hebt die kunnen doorrekenen, tegenspreken en contracten hard maken, en dan win je dus nooit van aannemers + politiek geduw. En zolang elke minister weer z’n eigen deadline en lintje wil, blijft het resetten en schuiven en betalen, ongeacht hoeveel rapporten er liggen.

65 miljoen aan consultants is niet eens het “schandaal”, het schandaal is dat je bij zo’n megaproject überhaupt nog kunt doen alsof je eerst een reset moet laten uittekenen door PwC voordat je weet wat je aan het bouwen bent… dat betekent dus dat de opdrachtgever zelf geen ruggengraat en geen eigen rekenkamer heeft. In mijn tijd bij de KLM had je ook externe clubs voor specialistische dingen, maar de basiskennis en de beslisbevoegdheid zat gewoon intern, anders werd je door leveranciers en aannemers helemaal zoek gespeeld en dan krijg je precies dit: elke paar jaar een nieuw rapport, nieuwe scope, nieuwe minister, en de rekening blijft maar doorlopen. En dat “complex dus extern nodig” ja ja, het is pas complex gemaakt doordat politiek eerst een PR-trein verkoopt en daarna pas gaat vragen wat het kost, zet er één eindverantwoordelijke op met mandaat én consequenties en je hebt ineens veel minder behoefte aan dure praatjesmakers.