Hoofdpijndossier voor Hoekstra: moet de luchtvaartsector meer betalen voor uitstoot?

Men vergeet gemakkelijk dat vliegen jarenlang kunstmatig goedkoop is gehouden; kerosine vrijgesteld, btw-trucjes, en dan verbaasd doen dat mensen voor een weekendje “even” naar New York hoppen. Als je uitstoot beprijst, doe het dan gewoon voor de héle vlucht en niet weer zo’n halfbakken “alleen boven EU-luchtruim”-rekentruc waar juristen en lobbyisten rijk van worden. Concurrentiepositie? ja, als je businessmodel leunt op gratis vervuilen is het misschien tijd om te vernieuwen; anders wordt het straks weer uitstellen tot 2035 omdat Washington boos kijkt.

Kijk, dat “concurrentiepositie”-gejank is vooral omdat airlines nu een gratis putoptie hebben: als het goed gaat cashen, als het klimaatbeleid aanscherpt janken en lobbyen. Beprijs die CO2 en gebruik de opbrengst niet voor een EU-subsidiefeestje maar om SAF/elektrische taxiing echt schaal te geven, anders is het alleen ticketduur + margin squeeze en gaan de grote jongens gewoon capacity naar Dubai/Istanbul schuiven waar de regels zachter zijn.

Grappig hoe het weer alleen over “ticketprijzen” en “concurrentiepositie” gaat, maar niemand rekent ff door wat er gebeurt als passagiers massaal via Istanbul/Dubai gaan routen om die ETS-kosten te ontwijken. Krijgen we dan ook een plan tegen carbon leakage via hubs, of is dit weer zo’n papieren maatregel waarbij Schiphol/KLM de rekening krijgt en de uitstoot gewoon verschuift? En die opbrengsten “voor vergroening”: wordt dat geoormerkt of verdwijnt het straks in de EU-begroting en mogen airlines alsnog met de pet rond voor SAF-subsidie? Bron/impactanalyse graag, want zonder dat is het vooral framing + lobbyquotes.

Dat “concurrentiepositie”-verhaal is vooral omdat we weer per se een EU-only knutseloplossing willen: als je intercontinentaal beprijst maar geen harde MRV/handhaving op brandstof-inkoop en ticketing doet, dan wordt het gewoon een routing-game en een boekhoudfeestje. simpel: koppel de heffing aan de brandstof die je in de EU tankt + aan tickets verkocht in de EU (ongeacht hub), en anders is het weer compliance theater waar alleen consultants rijk van worden.

Dat “concurrentiepositie”-frame is ook gewoon machtspolitiek: luchtvaart is één van de weinige sectoren waar de midden- en bovenklasse z’n levensstijl letterlijk in de lucht houdt, en dan wordt elke CO2-prikkel meteen als “ban op mobiliteit” verkocht. Enerzijds klopt het dat je routing-games krijgt via hubs, anderzijds is dat juist een argument om het bij de vraag te leggen waar Europa wél grip op heeft: tickets verkocht aan EU-inwoners/bedrijven en slots op EU-luchthavens, niet alleen een rekensommetje in luchtruim. En kunnen we ff ophouden met doen alsof “hogere ticketprijs” per definitie ramp is? Voor veel mensen is het juist een signaal: die citytrip voor 49 euro was nooit normaal, alleen normaal gemaakt door beleid-beleid-beleid. Als Hoekstra ballen heeft, oormerkt-ie de opbrengst niet voor weer een consultancy-circus maar voor nachttreinen + echte alternatieven, anders koop je alleen aflaat en blijft alles hetzelfde.

Weet je wat het is: ze roepen meteen “ticket wordt duurder” maar ondertussen vliegen crew’s en onderdelen en vracht de hele dag heen en weer en die kosten worden overal weggemasseerd, behalve bij het klimaat. Als je dan tóch gaat beprijzen, doe het zo dat het niet alleen de vakantieganger raakt maar ook die zakelijke veelvliegers en de hele keten erachter, anders is het weer de gewone mens die betaalt en de lobby lacht zich rot.

Dat “concurrentiepositie”-verhaal is vooral een rookgordijn voor iets simpels: vliegen is de enige plek waar we doen alsof fysica onderhandelbaar is. Als je CO2 niet beprijst, subsidieer je dus letterlijk het recht om andermans toekomst op te stoken, en dan is het ineens zielig als een ticket 40 euro duurder wordt?? paradoxaal ook dat we alles willen “meten en verantwoorden” (ESG, rapportages, vinkjes) maar zodra het om kerosine gaat roepen we dat Europa niet zo moeilijk moet doen—wat zegt dit over ons dat gemak nog steeds zwaarder weegt dan waarheid.

altijd dat gejank over “ticket wordt duurder”, maar niemand heeft het over wie nu de rekening betaalt: mensen met astma, herrie in de nacht, en wij in de wijken die weer mogen uitleggen waarom een kind niet kan slapen of iemand z’n longen achteruit gaan. op de werkvloer zie ik zat gezinnen die nog nooit gevlogen hebben maar wél langs aanvliegroutes wonen en de ellende gratis krijgen. laat die sector maar dokken en stop de opbrengst in isolatie/geluidsschermen en schoner OV, niet in weer een pot waar lobbyclubs aan trekken.