Hoe kwamen besluiten als de avondklok tot stand? Coronakopstukken naar Haagse bunker

nou ben benieuwd welke “ik wist het niet meer” en “het was hectisch” smoes ze nu weer uit de hoge hoed trekken in die bunker… ik hoorde van een klant die toen bij de politie zat: ze kregen de avondklok gewoon erdoorheen gedrukt en mochten daarna de boze buurt in, en Den Haag zat veilig te vergaderen met koffie.

Juridisch gezien wordt het interessant als blijkt dat de avondklok vooral “bestuurlijk handig” was en pas achteraf netjes in een wettelijke jas is gehesen. Die commissie moet niet blijven hangen in gevoelens en hectiek, maar gewoon de stukken op tafel: welke Wpg/Wbbbg-grondslag, welke proportionaliteitsafweging, welke alternatieven zijn expliciet afgeschoten en door wie. Als daar gaten vallen, dan krijg je de facto een verhaal van macht uitoefenen en later legitimeren, en dat is precies waar het bij rechtsstatelijke controle om draait.

Men vergeet gemakkelijk dat die avondklok niet alleen “Rutte en De Jonge” was, maar ook een Kamer die voor een flink deel braaf achter de crisisretoriek aanliep en pas wakker werd toen de peilingen draaiden. Als die commissie serieus wil zijn, moeten ze niet alleen vragen wie het bedacht heeft, maar vooral wie er op papier zette: dit is effectief, dit is controleerbaar, en dit is het waard om jongeren ’s avonds op straat te beboeten. En graag ook: waarom moesten die notulen en appjes jarenlang op slot; als je zo overtuigd was van je gelijk, wat was dan de angst?

Wederom zo’n commissie in een “bunker” met dure camera’s, tolken en juristen en dan krijg je straks 600 pagina’s rapport en 0 euro terug voor de mensen die toen €95 boetes kregen omdat ze na 21:00 nog even naar buiten moesten. Laat ze eens heel concreet maken wat die avondklok aan handhaving/ICT/extra politie-uren kostte (tientallen miljoenen) en wie dat budget heeft afgetekend, want daar hoor je nooit iemand over. En natuurlijk waren de appjes “weg” en de notulen “vertrouwelijk”, typisch: als het zo’n briljant plan was, waarom moest alles op slot?

Ten eerste wil ik in die bunker niet nóg een rondje “effectiviteit” horen zonder dat ze de DATA en de modellen laten zien waarop ze het baseerden, incl. onzekerheidsmarges en wat er níet klopte. Ten tweede: wie heeft er juridisch aan de bel getrokken dat je met een noodconstructie grondrechten beperkt en vervolgens de rechter de rommel mag opruimen? Als het allemaal zo zorgvuldig was, dan moeten die conceptadviezen, departementale juristenmails en interdepartementale ‘tegenargumenten’ gewoon op tafel, maar ok.

Die avondklok-discussie gaat straks weer alleen over “wie appte wat”, echter ik wil vooral horen hoe ze toen de schade bij jongeren, eenzaamheid en huiselijk geweld hebben meegewogen en waarom dat zo laat serieus op tafel kwam. En als je onder ede zit: noem dan ook gewoon welke gemeenten/veiligheidsregio’s hebben gezegd “dit is niet handhaafbaar” en wat Den Haag daar vervolgens mee deed, want op straat kregen wij het uit te leggen daarentegen zaten zij achter modellen.