Hoe de hoge olieprijs iedereen op scherp zet

Noe ja, je merkt het nou pas echt: de pomp is één ding, maar m’n leveranciers gooien er in één maand “toeslag transport/energie” bovenop en hoppa, marges weg terwijl de gast denkt dat ik de prijzen verzin. En Den Haag maar roepen dat we moeten “afwachten”, ja sjön, ik kan m’n frituur niet op geopolitiek laten draaien hè, straks wordt een simpel rondje vlaai+ koffie weer luxe… rustig aan.

Wat mij opvalt: iedereen staart zich blind op die 45 cent aan de pomp, maar de echte klap komt via alles wat “gewoon” bezorgd, gekoeld of verpakt moet worden; dat zie je pas op je kassabon als het te laat is. En die brandstoftoeslag van tien cent voor lage inkomens is weer typisch symptoombestrijding: je houdt een paar weken de pijn weg, terwijl de huren, boodschappen en (jawel) de rente gewoon doorstijgen. Taalkundig gezien ook grappig: “risk premium” heet in normaal Nederlands gewoon angsttoeslag, en die betalen we dus met z’n allen.

Die 15% “risk premium” is het enge: dat is geen fysiek tekort maar pure onzekerheidsprijs, en die verdwijnt pas als rederijen/verzekeraars weer normaal durven door Hormuz te varen. En dan die ECB-rente erbij… je bestrijdt inflatie die uit energie komt met duurdere leningen, waardoor bedrijven juist minder gaan investeren in besparing/elektrificatie, lekker contraproductief toch? We blijven zo ontzettend kwetsbaar omdat we nog steeds ~90% van transport op olie doen; elke geopolitieke tik is meteen een nationale prijsstijging. Waarom hoor je dan zo weinig over snelheden omlaag op snelweg, thuiswerken stimuleren, OV/rail voor vracht, dat soort snelle vraag-kant knoppen?

Iedereen wijst naar “traders” of “Shell”, maar de stille killer is dat bijna elk bedrijf op just-in-time draait met contracten waar brandstof/insurance als variabele doorgeprikt wordt, dus die olieprijs is meteen een API-call naar je hele keten. simpel: zolang we shipping + trucking als single point of failure op olie laten hangen en iedereen nul buffer houdt “want efficiënt”, blijft elke geopolitieke hik een prijs-explosie en kun je met Haagse toeslagjes precies niks. Ship it: meer voorraad, meer rail, meer lokale sourcing, minder management-sheets die doen alsof risico gratis is.

Die 0,45 aan de pomp klinkt lekker concreet, maar NRC gooit er ook “kerninflatie +0,8” en “ECB meteen +25bp” bij alsof dat één-op-één uit olie volgt… bron? welke CPI-componenten, en is dat NL of eurozone? En die “brandstoftoeslag van €0,10 per liter voor huishoudens <30k” hoe werkt dat in godsnaam praktisch, via tankpas, belastingteruggave, of weer zo’n onuitvoerbaar Haagse regeling waar vooral de boekhouders aan verdienen? Ook benieuwd: wat doet dit met de accijns/BTW-opbrengst en gaan ze dat stiekem gebruiken om elders gaten te dichten?

Die €0,10 “toeslag” klinkt sympathiek, maar in de praktijk helpt het juist níet voor de mensen die al geen auto (meer) hebben en nu wél de duurdere bus/boodschappen/bezorgkosten betalen. Echter je kunt als overheid wél snel iets doen aan de vraagkant: lagere maximumsnelheid, thuiswerken weer normaal maken en OV betaalbaar houden, daarentegen hoor je daar in Den Haag altijd pas over als het al te laat is…