Het mediaan vermogen per land in 2026: Nederland wordt armer

Juridisch gezien zegt zo’n “Nederland wordt armer”-kop vooral dat UBS een definitiekeuze maakt: pensioenrechten tellen niet mee als vrij vermogen en hypotheekschuld drukt wél vol door, dus je mediaan keldert vanzelf. De vraag is dan wat je ermee wilt beleidstechnisch: ga je mensen “rijker” maken door pensioenpotten ineens als privébezit te labelen, of ga je de facto iets doen aan de schuld-gedreven woningmarkt waar iedereen maximaal moest lenen. En dat gemiddelde blijft hoog omdat een kleine groep met BV’s en vastgoed de boel optilt, daar verandert zo’n rapport niets aan.

Dat mediaanvermogen zegt ook iets heel simpels: we hebben in NL een “bezit op papier, stress in het dagelijks leven”-model gebouwd. Enerzijds zit je dan met een huis dat in waarde steeg (ooit), anderzijds ben je maand na maand vooral een cashflow-werknemer met een dikke hypotheek, hogere vaste lasten en nul buffer, dus één scheiding/ziekte/kapotte auto en je bent klaar. En wat je dan sociaal krijgt is dat mensen zich nog steeds rijk móéten voordoen (want koopwoning, want pensioen “later”), maar ondertussen wordt het leven steeds meer geleend-geleend-geleend en dat vreet aan vertrouwen en aan solidariteit. Misschien moeten we minder discussiëren over “telllen pensioenrechten mee” en meer over waarom een normaal leven hier zo afhankelijk is gemaakt van schulden en woningroulette.

Wat in die UBS-tabellen ook onderbelicht blijft: NL is kampioen “vermogen in stenen + rechten”, maar tegelijk hebben we een fiscaliteit die lenen en prijsopdrijving jarenlang net iets te aantrekkelijk maakte, en nu bij hogere rente klapt dat direct op de mediaan. En dan krijg je nog het EU-effect eroverheen: in eurozone-landen met lagere schuldratio’s en minder hypothecaire hefboom zie je veel minder volatiliteit, dus wij zakken relatief zonder dat “Brussel” daar iets aan doet. Als je echt wil weten of mensen armer worden, kijk dan naast mediaanvermogen ook naar netto bestedingsruimte na woonlasten en energiekosten, want dáár zit de pijn, niet in een ranglijstje in dollars.

Die UBS-lijstjes zijn leuk voer, maar “armer” hangt ook enorm aan demografie: NL vergrijst hard, en als 65+’ers hun pensioenpot gaan omzetten in uitkeringen (en tegelijk zorgkosten stijgen), dan zakt je gemeten privévermogen per volwassene sowieso, zonder dat er ineens massaal armoede uitbreekt. Wat ik mis: hoe zit het met de verdeling binnen NL, bv p25/p75 of aandeel huishoudens met <3 maanden buffer? En klein detail: in dollars ranglijstjes maken in een jaar met flinke EUR/USD-schommelingen blijft gewoon ruis, ook al corrigeren ze “reëel” in lokale valuta, de koppen gaan tóch op die ranglijst af… toch?

“Mediaan vermogen” is leuk voor een spreadsheet, maar voor de meeste mensen is de echte KPI: wat hou je over na huur/hypotheek, boodschappen, kinderopvang en zorgpremie. Als je systeem zo is ingericht dat je pas “rijk” bent als je een huis + pensioenrecht hebt maar je in het nu geen buffer kan opbouwen, dan is dat gewoon slechte UX van het hele beleid.