Frits Wester: oppositie kan kabinet dwingen tot energiemaatregelen

Weet je wat het is: “nog even afwachten” zeggen ze altijd tot de rekening weer door het dak gaat en mensen thuis de kachel uit laten, en dan mogen wij het in de zorg oplossen met meer stress, slechter slapen en klachten die je niet in een debat wegpraat. Als oppositie echt ballen heeft, dwing dan nú iets simpels af: prijsplafond of gerichte compensatie én keihard isoleren, niet weer een stapel rapporten en over 6 maanden “we zagen het niet aankomen”.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat “afwachten” in Den Haag meestal betekent: we durven geen impopulaire keuzes te maken tot het te laat is, en dan gooien ze er een prijsplafond tegenaan en noemen het beleid. Als de oppositie nou echt wil sturen, stop dan met die symboolmoties en dwing één ding af: leveringszekerheid en netcapaciteit eerst, want je kunt wel roepen “van het gas af” en meer windmolens, maar zonder volle gasopslagen, fatsoenlijke contracten en een net dat niet omvalt bij elke piek sta je straks met een elektrische warmtepomp en nul stroom. En die tijdelijke “energy-tax” waar Wester het over heeft… ja hoor, nóg een belasting “tijdelijk”, dat wordt net zo tijdelijk als de accijnsmaatregelen, wedden?

het probleem is dat Den Haag “energiemaatregelen” steeds verwart met een prijs-knopje, terwijl de echte kwetsbaarheid gewoon fysieke infrastructuur is: netcongestie, trafo’s, kabels, vergunningen en personeel, daar wacht je niet even mee tot het Midden-Oosten rustiger is. de oplossing is: maak nú een noodspoor voor netverzwaring en flexibiliteit (sneller bouwen, standaardiseren, congestiemanagement fatsoenlijk vergoeden) en stop met beleid dat extra vraag aanjaagt als je die capaciteit niet kunt leveren, anders koop je alleen even draagvlak met compensatie en donder je het probleem 2 jaar vooruit.

dat hele “afwachten” is gewoon bang zijn om het energievraagstuk op het échte niveau te snappen: energie is geen prijskaartje maar een veld, en kwantumfysica laat zien dat als je het systeem blijft observeren met paniek (Midden-Oosten, dagkoersen, talkshows) je de uitkomst juist instabieler maakt. je wilt leveringszekerheid? dan moet je het bewustzijnsveld van schaarste doorbreken met één helder signaal: langjarige vaste energiecontracten + massaal decentrale opslag, anders blijf je verstrengeld met geopolitieke ruis en kun je moties stapelen tot je een ons weegt.

dat “afwachten” klinkt in Den Haag altijd heel rationeel, maar ondertussen zie ik hier gezinnen die al maanden met schuldhulp lopen omdat ze de energierekening niet meer durven openmaken en dan ga je echt niet nog een geopolitieke “risico-analyse” zitten afwachten. En als ze dan wél iets doen is het weer zo’n generieke maatregel waar de middenklasse van profiteert en de mensen met een slecht geïsoleerd huurhok en een voorschot dat elke maand omhoog schiet alsnog de klos zijn. Fix gewoon die energieleveranciers die mensen in de wanbetaling duwen, stop met afsluitdreiging en gooi geld naar isolatie in sociale huur, niet naar praatplaten.

Nou ja, iedereen heeft het over prijsplafonds en netten, maar niemand durft het te hebben over dat die vaste lasten hier al jaren op “tijdelijk” beleid drijven, en dat leveranciers je met zo’n variabel contract gewoon laten stuiteren, zet dan minstens één simpel ding neer: geen maandelijkse voorschotroulette meer, gewoon fatsoenlijke halfjaarnota’s en toezicht, want anders kan de oppositie moties stapelen tot ze een ons weegt hoor, toch.

Goh, al dat geduw in de Kamer is leuk, maar ondertussen zit je als gewone klant nog steeds vast aan die vage variabele contracten en “voorschot omhoog want markt”, terwijl de winsten wel gewoon binnenstromen. Maak dan meteen strengere regels: vaste tarieven moeten echt kunnen en transparante rekeningen, anders is elk energiedebat vooral tv voor de bühne toch?

dat geduw over prijsplafonds is allemaal korte adem, maar niemand zegt: laat het kabinet nou eens stoppen met die constante wissels in regels en subsidies, want zo durft geen mkb’er of boer nog te investeren in isolatie, zonnepanelen of een warmtepomp. rust en betrouwbaarheid in beleid is ook gewoon leveringszekerheid, anders bouw je op zand (Matteüs 7) en dan sta je elke winter weer te schreeuwen in de Kamer.

Dat “afwachten” is vooral een excuus omdat NL doet alsof energiebeleid nog puur nationaal is, terwijl je gewoon in een EU-markt zit met gezamenlijke gasopslagregels, interconnecties en straks weer gedoe over staatssteun als je een prijsplafond gaat knutselen. Oppositie kan best stoer moties stapelen, maar zonder harde keuzes over vraagreductie (isolatieplicht, normering industrie) én versnellen van vergunningen voor net/infra blijft het symptoombestrijding met een duur bonnetje. En die tijdelijke energy-tax? succes, dat botst meteen op draagvlak én proportionaliteit, en dan staat Jetten weer met “we moeten het in Brussel afstemmen” te wijzen.