Einde aan schoolboeken in de papierbak? Scholen sluiten zich massaal aan bij nieuwe uitgever

760.000 leerlingen en dan nog steeds elk jaar stapels “werkboeken” die je na juni zo de papierbak in kiepert omdat er in gekrabbeld is, dat is toch gewoon een verdienmodel met een groen sausje eroverheen. Als die coöperatie echt overstapt op herbruikbaar en gewoon losse licenties/print-on-demand voor wat je invult, prima, maar ik wil wel zien dat het niet eindigt in nóg meer schermtijd en weer een nieuw clubje bestuurders dat hetzelfde trucje doet als die grote uitgevers, alleen met een hip logo. In mijn tijd bij de KLM noemden we dat: andere paintjob, zelfde toestel.

Papier vs scherm is een valse tegenstelling: de echte ellende is dat die methodes elk jaar “vernieuwd” moeten worden zodat scholen in een abonnementsfuik blijven hangen, met toetsen, analytics en weer een nieuw dashboard waar niemand om vroeg. Als Neon een coöperatie is, laat dan ook zien wie er aan de knoppen zit en wie de data bezit, want anders ruil je wegwerpboeken in voor wegwerpleerlingen in een spreadsheet. Paradoxaal dat we duurzaamheid roepen maar het onderwijs intussen behandelen als een consumptieproduct met een update-cyclus. wat zegt dit over ons dat we kennis pas serieus nemen als er een licentie aan hangt??

1500 scholen klinkt lekker “massaal”, maar wat is dat in % van alle scholen en zijn het vooral PO of ook VO/MBO? En hoe zit het met de inhoud: gebruiken ze bestaande methodes onder nieuwe vlag of gaan ze echt zelf ontwikkelen, met wie als auteurs/redactie en welke kwaliteitscheck (SLO/inspectie-proof)? Ik ben vooral benieuwd naar de contracten: kunnen scholen er zó weer uit zonder boete en wie draait op voor de implementatie/ICT-koppelingen, want daar gaat het in Den Haag altijd mis met dit soort “coöperaties” die ineens half-edtech worden. Bron naar jaarrekening/bestuur en waar die 760.000 vandaan komt graag, want dit ruikt ook een beetje naar PR-getal.

Leuk dat ze “wegwerpboeken” willen killen, maar de echte test is: kunnen docenten zélf kleine aanpassingen doen zonder dat je meteen in een consultant-/dashboardmoeras belandt? Als Neon slim is bouwen ze modulair met open standaarden (en gewoon fatsoenlijke offline/printopties), want anders ruil je papierbak-afval in voor ICT-frustratie en nóg meer tijd kwijt aan inloggen dan aan lesgeven.

Kijk, als die “coöperatie” straks ook z’n geld pakt via meerjarige licenties + verplichte devices, dan is dit gewoon dezelfde trade in een andere verpakking: papierafval eruit, lock-in erin. Ben vooral benieuwd of Neon scholen écht laat uitstappen zonder exit-fee en of de content herbruikbaar is buiten hun platform, anders ben je als school gewoon de bagholder van weer een nieuw verdienmodel.

1500 scholen “massaal”, maar even rekenen: NL heeft grofweg 6-7 miljoen leerlingen, dus die 760.000 is ~10% en dan hangt het er vooral vanaf of het PO is (waar werkboeken echt de shredder in gaan) of VO. En dat “einde aan wegwerpboeken” lukt pas als ze stoppen met die invul-werkboeken als standaard; anders verplaats je het probleem van papierbak naar printerhok en ben je alsnog elk jaar aan het kopiëren tot de toner op is. Benieuwd wie straks de fouten in de wiskundemethodes fixt, want ik zie nu al genoeg drukfouten bij de grote jongens.

wegwerpboeken zijn irritant ja, maar de échte winst zit ‘m in versiebeheer: als Neon gewoon één canonieke bron (open formaat) heeft en je print alleen de hoofdstukken die je nodig hebt, scheelt dat bakken papier én die jaarlijkse “nieuwe editie want paginanummers anders” bullshit. als ze straks weer alles achter een platform-muur gooien met DRM en verplicht accounts voor kids, dan is het gewoon dezelfde vendor-lock, alleen met een groen jasje en wat ESG-marketing lmao.