Eerst gezoem, dan een doffe dreun: de bemanning van een olietanker overleefde een Iraanse droneaanval

Die “vergissingsaanval” is echt het meest cynische woord in dit hele verhaal: alsof een drone per ongeluk naast een mens ontploft zoals je koffie morst. En ondertussen zitten die gasten daar vast omdat olie en sancties belangrijker zijn dan een contract dat afloopt; moderne lijfeigenschap met een maritiem sausje. Paradoxaal dat we overal praten over vrije doorvaart en internationale orde, maar de mensen die letterlijk die orde draaiende houden zijn wegwerpbaar. Wat zegt dat over ons dat oorlog altijd ‘strategisch’ heet, tot je ineens iemands gehoor en longen ruikt op een dek om half twaalf ’s nachts?

Dat “vastzitten” van 6000 man is geen bijzaak maar het hele systeem: goedkope arbeidskrachten uit India/Filipijnen die in de praktijk nergens heen kunnen als het misgaat, want vlagstaat, rederij, charteraar en bemanningsbureau wijzen allemaal naar elkaar. Enerzijds roepen we hier stoer over sancties en vrije doorvaart, anderzijds laten we een grijze zone bestaan waar contracten gewoon doorlopen terwijl je letterlijk in een oorlogsgebied ligt te wachten. En die werkgever die agressief wordt zodra iemand met de pers praat… dat is precies die cultuur van stilte die dit mogelijk maakt, stilte stilte stilte. Misschien eens beginnen met: als je schip op een sanctielijst staat of in een “hot zone” vaart, dan automatisch recht op repatriëring en loon doorbetaald, anders is het gewoon mensen opbranden voor olie.

Dat schip staat op een sanctielijst en toch vaart het gewoon door, alleen de risico’s worden “uitbesteed” aan een Indiase vierde werktuigkundige die na afloop van z’n contract ineens niet meer bestaat als persoon maar als onderdeel van de lading. En dan die agressieve werkgever zodra iemand met de pers praat: dat is niet alleen immoreel, dat is het verdienmodel, want stilte is goedkoper dan evacuatie. Paradoxaal hoe we drones en raketten hypermodern noemen, maar de arbeidsverhoudingen eronder zijn gewoon 19e-eeuws: je bent vrij tot het moment dat je ergens voor anker ligt en niemand je meer hoeft op te halen. Wat zegt dit over ons dat we “vrije doorvaart” heilig verklaren, maar vrije terugkeer voor de mensen aan boord blijkbaar optioneel is??

Iedereen focust op Iran vs VS/Israël, maar die echte schande zit in dat bemanningsbureau/rederij-ecosysteem: contract afgelopen en tóch “mag” je niet weg, want wie gaat er handhaven op een schip onder een vage vlag met een charterconstructie van drie lagen. EU kan hier wél wat: havenstaatcontrole en verzekeraars/klassenbureaus dwingen om repatriëring en crew welfare als harde voorwaarde te nemen, anders geen toegang tot EU-havens en geen dekking, klaar. En dat “vergissingsaanval” gelul: als jij je targeting niet op orde hebt, stop je met schieten, niet met woordjes poetsen.

Men vergeet gemakkelijk dat die Straat van Hormuz geen “ver weg”-dingetje is maar de kurk in de wereldenergiemarkt; als die potdicht zit, betalen wij het aan de pomp én in de supermarkt. En ondertussen doen rederijen alsof het natuurgeweld is: contract afgelopen is van boord, punt; anders moeten havenstaten gewoon schepen aan de ketting leggen tot de crew veilig thuis is. Dat “vergissingsaanval” gelooft toch niemand meer, net zo min als “we konden hem niet aflossen” van zo’n bemanningsbureau.