Econoom Mariana Mazzucato: ‘Ik ben een luis in de pels van iedereen die beweert goed te willen doen’

Kritiek op bedrijven die “purpose” roepen maar geen meetbare verantwoordelijkheid nemen is terecht. Alleen: het algemeen belang wordt niet vanzelf beter van meer overheid; maak doelen, geldstromen en resultaten transparant en laat daarna gewoon de markt én de kiezer afrekenen.

Het lastige aan “algemeen belang” is dat kosten en baten vaak niet bij dezelfde mensen terechtkomen. Een fabriek kan banen en belastinginkomsten opleveren, terwijl omwonenden jarenlang met vervuilde lucht zitten; op papier groeit de economie, maar de rekening staat ergens anders. Daarom moet je niet alleen vragen óf iets waarde creëert, maar ook wie het risico draagt en wie achteraf kan ingrijpen.

Mooi verhaal over algemeen belang, maar wie bepaalt dat eigenlijk? Voor de gewone mens is het vaak gewoon: meer regels, hogere rekening en een subsidie voor een bedrijf dat daarna alsnog verhuist. Eerst maar eens zorgen dat bestuurders en directeuren zélf last hebben van hun mooie verkeerde keuzes, dan wordt die purpose vanzelf wat minder praatjes.

Purpose klinkt prachtig, tot er een verkiezing, kwartaalcijfer of subsidiepot in beeld komt. Vanuit het buitenland gezien is het grootste probleem niet gebrek aan goede bedoelingen, maar dat Nederland inmiddels voor elk maatschappelijk doel een overlegtafel en een rapport optuigt, terwijl niemand persoonlijk verantwoordelijk is als het mislukt. Dan krijg je vooral dure intenties met een logo.