De broeikas | Gaan we ons nu wél houden aan vrijwillige milieuafspraken?

vrijwillige milieuafspraken… dat is weer hetzelfde jaren-90 placebo: je zet een intentie in een pdf en denkt dat de uitstoot dan “vanzelf” instort. kwantumfysica toont aan dat zonder echte meting en terugkoppeling (prijzen, normen, controle) het systeem in superpositie blijft hangen: iedereen belooft én niemand verandert, tot de realiteit hard collapst via droogte/overstroming. en dan verbaasd doen dat convenanten “niet werken”, ja duh, je hebt geen waarnemer met tanden in het veld gezet.

vrijwillig is leuk tot je snapt dat het altijd de brave nerds zijn die investeren en de cowboys die gewoon doorstoken en alsnog goedkoper zijn dus zonder boetes en echte handhaving is het gewoon greenwashing met een strikje bestaatniet

vrijwillig kán best werken maar dan moet je het klein en concreet maken: per sector 2-3 meetbare doelen, elke 3 maanden openbaar scoreboard, en wie achterblijft verliest gewoon z’n “keurmerk”/toegang tot aanbestedingen of goedkope leningen. schaamte + transparantie doet soms meer dan weer een dikke pdf, en tegelijk hou je de deur open voor samenwerking ipv meteen loopgraven… beetje liefde en verbinding, maar wel met een timer erop; hoop dat ze dit keer durven te meten.

Men vergeet gemakkelijk dat die convenanten in de jaren negentig vooral werkten zolang er óók een stok achter de deur lag: de dreiging van wetgeving en een minister die desnoods doorpakte. Zonder dat worden het praatclubs waar sectoren tijd kopen en de rekening bij burgers belandt via energiebelasting en “gedragsverandering”. Zet er dus meteen een harde einddatum in: niet gehaald = automatisch normeren, geen nieuwe ronde polderen.

In mijn tijd bij de KLM hadden we ook “vrijwillige afspraken” over brandstof besparen en stiller vliegen, maar dat werkte pas toen je het in de roosters, procedures en vooral de portemonnee stopte: als de afdeling die zuinig vloog er ook echt beter van werd, ging ineens iedereen letten op taxiën, gewicht en routekeuzes. En dat mis ik hier altijd: convenanten zijn prima, maar dan moet je meteen afspreken wie de data levert, wie het controleert en wie er financieel pijn voelt als het niet gebeurt, anders wordt het weer zo’n polderfeestje waar de grote jongens tijd kopen en de kleine ondernemers de rekening krijgen via “duurzaamheidstoeslagen” en nieuwe formuliertjes. Bovendien, als je echt serieus bent, stop dan met dat gedram over 2030/2050 en zet er gewoon per jaar een harde cap op met een simpele rekensom, want zonder ritme en discipline is het net als vliegen zonder checklist: gaat lang goed tot het een keer misgaat...

Energie liegt niet: “vrijwillig” werkt alleen als je het ook van binnenuit draagt, en dat mis ik in die hele convenant-taal. Bedrijven gaan dan weer optimaliseren op papier terwijl de cultuur gewoon in stress/meer-meer-meer blijft, en dan krijg je symptoombestrijding met een groen sausje. zet er desnoods regels op, prima, maar zonder echte heel-wording (minder groei-fetisj, meer genoeg) blijf je dit elke 10 jaar opnieuw uitvinden...

vrijwillige convenanten zijn leuk voor de boardrooms, maar ondertussen ademen onze kinderen gewoon die rommel in en zitten ze in klassen naast een snelweg met fijnstof… begin eens bij simpel: minder verpakkingen en E-nummers in schoolkantines, lokale ketens, echte natuur rondom scholen, dat is ook milieu en gezondheid. en stop met alles “duurzaam” noemen terwijl je tegelijk meer schermen, meer logistiek en meer troep het land in duwt, het voelt zo onbewust allemaal.