De broeikas | De kosten van CO2-uitstoot blijven extreem ongelijk verdeeld

Tsja, uiteindelijk komt het er weer op neer dat de grote jongens het “doorberekenen” en de gewone mensen het merken bij de kassa en de energierekening. En dan maar roepen dat het eerlijker wordt, terwijl je zonder geld ook niet even je huis kan isoleren of een andere auto kan kopen.

Die CO2-heffing is prima, maar zolang je gratis uitstootrechten en loopholes voor industrie/scheepvaart blijft uitdelen is het gewoon een verkapte subsidie voor vervuilers — en ja, die schuiven het door naar beneden. Maak het simpel: grensheffing + keiharde normering, en de opbrengst als klimaatdividend terug naar lage/midden inkomens (en huurwoningen verplicht isoleren), anders is het weer “marktwerking” = pech voor wie geen buffer heeft, oh ja want keuzevrijheid.

Wat hier vaak vergeten wordt: die nieuwe heffing (ETS2) is juist bedacht omdat het oude ETS vooral de “grote schoorstenen” pakte en mobiliteit/gebouwen buiten schot bleven, maar dan moet je wél eerlijk zijn over de timing en de compensatie. Als lidstaten die Social Climate Fund-miljarden straks weer in een generiek potje mikken of in weer een subsidie voor mensen met een koophuis en een aannemer-netwerk, dan krijg je dus precies die boze kassabon-politiek. En ja, gratis rechten afbouwen is al ingezet, maar zolang je nationale accijnzen/energiebelasting niet meeneemt in het totaalplaatje blijf je appels met peren vergelijken en kan iedereen blijven roepen “Brussel pakt ons” terwijl Den Haag ook gewoon aan de knoppen zit.

Het probleem is dat ETS2 weer “prijsprikkel” roept maar de gebruiker heeft vaak nul knoppen: huurders kunnen geen warmtepomp plaatsen, mensen in een flat kunnen niet kiezen voor een andere aansluiting, en ov is buiten de Randstad soms gewoon niet-bestaand. Als je dan wél per liter benzine en per kuub gas straft zonder dat je eerst die alternatieven fatsoenlijk uitrolt, is het geen klimaatbeleid maar een boete op pech.

Weer zo’n EU-heffing waar iedereen doet alsof het “de uitstoter” raakt, maar ondertussen gaat er een complete administratie-industrie omheen hangen: consultants, certificaten, controleurs, IT-systemen… dat kost je zo €200-€500 miljoen per jaar in heel Europa voordat er 1 kuub gas minder wordt verstookt. En dan krijg je dus én hogere prijzen én een nieuwe subsidieroulette uit dat Social Climate Fund waar vooral de snelle aanvragers met een koophuis van profiteren, typisch. Als je het eerlijk wil: schrap eerst die stapels energiebelasting/accijns-uitzonderingen en maak 1 tarief, maar ja, daar durft Den Haag dan weer niet aan.

Die hele “CO2-prijsprikkel” is een klassiek meetprobleem: je meet uitstoot in euro’s en dan krijg je exact dát gedrag terug, namelijk boekhoudkundige optimalisatie i.p.v. fysieke reductie, kwantumfysica toont aan dat de meetopstelling de uitkomst mede bepaalt. Grote bedrijven schuiven emissies naar scope 3, importeren halfproducten en kopen certificaten, terwijl de burger gewoon direct decohereert naar een hogere kassabon zonder uitwijkpad. Als je echt wil dat het systeem instort naar minder CO2, moet je niet alleen prijzen maar harde grenzen zetten op energiedichtheid per product/keten, anders blijft het een papieren energiehandel met een moreel sausje.