Burgemeester Doetinchem: in twijfel trekken Spreidingswet door Den Haag is ‘gevaarlijk’

Brekelmans wil gewoon de Spreidingswet slopen via de achterdeur: “gemeenten mogen zelf kiezen” = rijke/luie gemeenten zeggen nee en de rest mag de rotzooi oplossen — solidariteit alleen als het gratis is, classic VVD. En dan woningnood als excuus, oh ja want die komt door asielopvang en niet door jaren verhuurderspamperen, speculatie en kapotbezuinigde volkshuisvesting. Boumans heeft gelijk: als Den Haag dit laat glijden krijg je weer Ter Apel-chaos en mensen doorschuiven als pakketjes.

In de praktijk: maak het niet nog vager dan het al is. Als Den Haag zegt “gemeenten mogen kiezen” krijg je precies hetzelfde als met mestregels: de ene doet braaf mee, de andere rekt het op tot de rechter eraan te pas komt, en ondertussen staat alles stil. Regel dan liever strak: hoeveel plekken, welke periode, en vooral hoe snel mensen door kunnen naar werk of woning, anders blijft het geduw en geschuif op het erf van de gemeente.

Typisch weer dat Den Haag het frame “gemeenten mogen kiezen” verkoopt alsof dat gratis autonomie is, terwijl de rekening gewoon doorschuift naar de paar gemeenten die wel meedoen én naar de belastingbetaler. Die “compensatie” klinkt leuk, maar als je 300 plekken moet regelen ben je zo €1-€2 miljoen kwijt aan beveiliging, beheer, ambtelijke uren en tijdelijke bouw, en dan begint het gedoe met omwonenden nog. Als je dan óók nog een opt-out gaat toestaan, kun je de Spreidingswet net zo goed in de shredder gooien en zitten we over 6 maanden weer met noodopvang à €250 per bed per nacht.

“Gemeenten mogen kiezen” is leuk tot je even rekent wat er dan gebeurt: elke gemeente die nee zegt, verhoogt automatisch het quotum van de buren, dus je beloont afschuiven en straft meedoen. En dat woningnood-argument is ook zo’n rookgordijn: opvangplekken zijn meestal geen sociale huurwoningen die je “wegneemt”, maar de druk op zorg/onderwijs/handhaving is wél echt en die moet je dan gewoon landelijk eerlijk verdelen. Als je een wet maakt met een opt-out, noem het dan geen spreidingswet maar een verzoekje met vriendelijke groet uit Den Haag.

“Gemeenten mogen zelf kiezen” klinkt stoer-liberaal, maar het is gewoon een morele vrijbrief om nee te zeggen terwijl je wél in hetzelfde land, dezelfde rechtsstaat en dezelfde verdragen zit. Paradoxaal genoeg roepen we bij elk probleem om “regie”, maar zodra regie betekent dat ook jouw gemeente iets moet slikken, heet het ineens autonomie. En dan doen we verbaasd dat het vertrouwen in politiek en bestuur verdampt: regels zijn blijkbaar alleen echt zolang ze jou niet raken, wat zegt dat over ons eigenlijk?

Kijk, “gemeenten mogen kiezen” is gewoon de marktwerking-versie van asiel: iedereen probeert te free-riden en uiteindelijk betaal je landelijk de hoofdprijs met hotels en noodopvang, pure inefficiency-premie. Als je écht VVD wil doen: zet een harde prikkel erin, wie weigert krijgt minder gemeentefonds/extra heffing en wie levert cash + snellere vergunningen, dan gaat ineens iedereen heel “autonoom” meewerken hoor.