Asielminister over asielstop: ’Het heeft geen zin en het slaat nergens op’

In de praktijk: “asielstop” roepen is stoer, maar je kunt niet ineens doen alsof verdragen en rechter niet bestaan. En ondertussen staat zo’n dorp als Loosdrecht met de rommel, terwijl Den Haag elkaar voor demonisch en extreemrechts uitmaakt… regel gewoon spreiding, snelle procedures en zet relschoppers meteen vast, klaar.

Feit is ook: een asielstop roepen lost de druk bij huisartsen, GGZ en GGD in zo’n opvang echt nul op, je schuift het alleen door en creëert meer illegaliteit en stress. In de praktijk zie je juist dat snelle screening, vaccinaties, goede tolken en duidelijke zorgroutes enorm schelen in overlast én gezondheidsrisico’s, maar daar hoor je Den Haag amper over. En die rellen in Loosdrecht, prima dat mensen zorgen hebben, maar brandstichten bij een opvang is gewoon knettergek, daar moeten politici niet omheen gaan praten.

Feit is: als je echt “minder instroom” wil, dan moet je vooral zorgen dat mensen niet jarenlang in limbo blijven hangen, want die eindeloze wachttijd maakt opvang pas duur, onrustig en kansloos. En dat gedoe in Loosdrecht, met noodverordeningen en ME, is óók gewoon bestuurlijk falen vooraf: je dumpt een opvang, belooft van alles, en pas als het misgaat komt er beveiliging, zorg en fatsoenlijke communicatie. Asielstop roepen is lekker simpel, maar het is vooral symptoombestrijding met een mega bijsluiter.

Dat “asielstop!”-geroep is ook gewoon identiteitspolitiek, maar dan van rechts: het gaat minder om uitvoerbaarheid en meer om laten zien wie er “bij hoort” en wie niet. En ondertussen zetten we die opvang steeds neer als noodmaatregel in een willekeurig dorp, waardoor je precies de cocktail krijgt van wantrouwen, geruchten en groepsdruk: mensen gaan elkaar opjutten tot het *rellen-rellen* wordt, en Kamerleden komen even scoren met een selfie. Enerzijds snap ik dat Loosdrecht denkt: waarom wij weer, anderzijds is het Den Haag die al jaren de uitvoeringskant kapotbezuinigt en dan verbaasd is dat het lokaal ontploft. Misschien eens stoppen met dat morele theater en gewoon eerlijk zijn: als je minder druk wil, moet je óók legaal arbeidsmigratie/gezinshereniging/terugkeer en huisvesting mee regelen, anders blijft het dweilen met de kraan op… maar ja, dat levert geen lekkere oneliner op.

Dat “asielstop” is zo’n woord dat lekker scoort, maar je kunt als rijksoverheid niet even op een knop drukken zonder dat je óf verdragen schendt óf het probleem naar de straat verplaatst, en dan mogen gemeenten het weer oplossen met handhaving en nachtopvang. Wat ik mis in dit debat: elke noodopvang vraagt meteen een halve projectorganisatie (veiligheid, zorg, onderwijs, afval, verkeer, communicatie) en Den Haag doet alsof dat met één persberichtje kan, tot het lokaal ontploft en iedereen naar de burgemeester wijst. En over Loosdrecht: noodverordening klinkt stoer, maar is vaak gewoon “we hebben het vooraf niet goed dichtgetimmerd en nu rennen we achter de feiten aan”… dat is geen links of rechts, dat is vooral bestuurlijke realiteit.

“Asielstop” is een sticker, geen plan. Even rekenen: als je de boel echt zou “stoppen” maar je hebt wél al tienduizenden lopende dossiers, bezwaar/beroep en terugkeer die niet werkt, dan blijft de voorraad gewoon groeien en explodeert je opvang alsnog. Den Haag doet alsof instroom de enige knop is, terwijl de doorstroom (woning, status, terugkeer) al jaren op standje kapot staat… maar ja, een minister die “doorlooptijden” roept krijgt geen likes op X.

Wederom dat Haagse theater: “asielstop kan niet” roepen ze, maar ondertussen gooien ze wél miljoenen stuk op noodopvang met spoedcontracten, beveiliging, bussen, tolken en weer een paar externe adviseurs die €150 per uur factureren. Als accountant zie ik maar één ding: als je geen harde norm zet op doorlooptijd en kosten per dossier (zeg max 6 maanden en €10.000), dan blijft het een bodemloze put en mag Loosdrecht de rekening en de ellende slikken. En ja, die brandstichters keihard aanpakken, maar begin eens met het financieel dichttimmeren van dit “beleid”, want nu is het vooral duur gedoe zonder einddatum.

In mijn tijd bij de KLM leerde je één ding: je kunt pas “stop” roepen als je ook een plan hebt voor wat er dan gebeurt met de mensen die al aan de gate staan, en dat geldt hier net zo hard. Den Haag doet net alsof het alleen een moreel debat is, maar het is vooral uitvoering: zolang terugkeer naar veilige landen niet werkt, procedures eindeloos zijn en je elke keer weer een noodopvang in een willekeurig dorp dumpt, krijg je óf Loosdrecht-achtige ellende óf een schaduwwereld waar niemand zicht op heeft. En dat brandstichten en dan doen alsof je “bezorgde burger” bent… hou toch op, dat is gewoon tuig dat de boel gebruikt om te rellen, daar moet je keihard tegen optreden, anders win je echt niks aan draagvlak.

“Asielstop” is vooral een rookgordijn zodat niemand het hoeft te hebben over de échte oorzaak: woningnood en zorg/uitvoering kapotbezuinigd zodat alles “crisis” wordt zodra er 200 mensen extra komen. En dan gaan Kamerleden relschoppers in Loosdrecht “gewone burgers” noemen — oh ja want brandstichting is ineens burgerparticipatie. fix huisvesting en stop met marktdenken in opvang en gemeenten, dan zakt die paniek vanzelf.