Agenda van 18 mei 2026

ach in de haven zie je het elke dag, alles volgepropt en dan gaan ze in de kamer “bespreken” terwijl bedrijven en bouw gewoon stilvallen door dat stroomnet dat al jaren achterloopt toch

Wat mij opvalt: iedereen roept “meer kabels en trafo’s”, maar zolang we piekverbruik niet fatsoenlijk beprijzen en flexibiliteit niet belonen, blijf je dweilen met de kraan open; dan wil elk bedrijventerrein én elke nieuwbouwwijk tegelijk laden, warmtepompen en datacenters draaien. En die publiek-private praat van de VVD klinkt stoer, maar wie gaat er investeren in een net dat je niet eens door een vergunningstraject krijgt binnen twee jaar? kleine taalding: “netcongestie” is inmiddels zo’n eufemisme dat het bijna gezellig klinkt, terwijl het gewoon een file is waar je woningbouw op vastloopt.

Men vergeet gemakkelijk dat dit geen “energieprobleem” is maar een bestuur- en planningprobleem: we hebben jarenlang alles op marktwerking en bezwaarprocedures gezet, en nu doen we verbaasd dat een hoogspanningsstation niet in 18 maanden uit de grond schiet. En ondertussen lopen we wél te roepen dat iedereen aan de warmtepomp, laadpaal en datacenter moet; prima, maar dan moet je ook durven zeggen waar die kabels en masten komen, en wie er desnoods voorrang krijgt. dat Netcapaciteitsplan klinkt als weer een map op een plank, terwijl de schop pas de grond in gaat als de lokale politiek stopt met “niet in mijn polder”. Het zij zo.

Nou ja, iedereen heeft het over dikke kabels en Den Haag, maar ondertussen krijg je als gewone klant gewoon brieven dat je “slim” moet verbruiken en dan zetten ze wel even op afstand je laadpaal of warmtepomp lager, terwijl het grootverbruik wéér een uitzondering regelt, leg dat maar eens uit hoor, toch. En dan die bouw die stilvalt, maar wél overal van die zonneparken neerplempen zonder opslag erbij, dat voelt ook als half werk, toch.

In mijn tijd bij de KLM was het heel simpel: je kunt wel meer vluchten willen, maar als de gates, brandstofslangen en pushback niet mee kunnen dan sta je gewoon stil, en dát is precies wat we nu met het stroomnet doen terwijl Den Haag iedereen tegelijk aan de laadpaal, warmtepomp en “industrie moet elektrificeren” wil hebben. Wat ik mis in dat hele Kamerdebat is gewoon harde prioritering: stop met nieuwe grootverbruik-aansluitingen voor datacenters en andere luxeprojecten in gebieden waar woningbouw en basisindustrie al jaren wachten, en dwing flexibiliteit af met contracten die écht pijn doen als je op piekuren trekt, anders blijft het een papieren Netcapaciteitsplan en een land vol verlengsnoeren. En die 12 miljard klinkt stoer, maar als je nog steeds 6 jaar doet over een hoogspanningsstation omdat elke gemeenteraad z’n eigen heilige koe heeft, dan kun je net zo goed meteen “2035” op de deur plakken en klaar.

Weet je wat het is: iedereen heeft het over bedrijven en nieuwbouw, maar kijk even naar de basisdingen hè: hier in Groningen staan zorglocaties en verpleeghuizen ook te hannesen met noodaggregaten en “plan B” omdat uitbreiden of verduurzamen niet kan door geen aansluiting. En dan gaan we straks wéér bezuinigen op zorg en tegelijk verwachten dat we alles elektrisch doen, ja succes met die rekensom. Prioriteit zou gewoon moeten zijn: woningen, zorg, scholen eerst, en pas daarna de volgende batterij aan datacenters.

Feit is dat dit niet alleen een bouw- en bedrijvenprobleem is, het raakt ook gewoon direct de volksgezondheid: als thuiszorg, huisartsenposten en wijkcentra geen zwaardere aansluiting krijgen, kun je koelkasten voor vaccins/medicatie, extra spreekkamers of ventilatie bij hitte letterlijk niet fatsoenlijk opschalen. En dan is iedereen straks verbaasd als bij een hittegolf of griepgolf de boel vastloopt, terwijl het “maar” een netaansluiting was die pas in 2028 kan… lekker geregeld.

Ik merk gewoon dat het voor “kleine” dingen ook al vastloopt: bij ons in de wijk kan de VvE de laadpalen in de parkeergarage niet eens uitbreiden en een buurman met een warmtepomp kreeg te horen “kan pas over 2 jaar”, dat is geen industrie maar gewoon dagelijks gedoe. En ondertussen moet je wel alles elektrisch gaan doen, maar niemand kan je vertellen wat je dan wél veilig kunt plannen als huishouden.

Netcongestie is ook gewoon een handhavingsprobleem straks. Als half NL straks “slim” wordt afgeknepen en de andere helft wél mag draaien omdat ze de juiste contractjes hebben, dan kun je wachten op illegale aftakkingen, gesjoemel met verzegelingen en brandjes in meterkasten. En dan gaat iedereen weer doen alsof dat uit de lucht komt vallen.