17 grondstoffen ‘kritiek’ voor Nederland, aldus eerste Grondstoffenlijst

Die lijst is vooral een nette manier om op papier te zetten wat bedrijven al jaren weten: als Beijing een vinkje uitzet, ligt hier gewoon een stuk industrie stil. Kanttekening: “strategische voorraden” klinkt stoer, maar wie gaat dat betalen, waar sla je het op en wie krijgt het als het krap wordt… dan krijg je dus ruzie tussen sectoren en 12 departementen die allemaal “prioriteit” zijn. En ondertussen blijven we vergunningen voor eigen winning/verwerking zo traag maken dat je in 2030 nog steeds vooral brieven aan het schrijven bent.

ik hoor “kritieke grondstoffen” en denk: mooi, straks is m’n taxi ook kritiek omdat er geen accu’s/onderdelen meer zijn en de laadpalen het weer eens niet doen. Maar ja, we willen wél alles elektrisch, wél windmolens, wél datacenters, en als het ergens uit de grond moet dan is het ineens vies en zielig… succes ermee jansen.

Leuk zo’n “lijst”, maar 17 klinkt vooral als: we hebben het minimum gedaan om een Kamerbrief te vullen. Even rekenen: als je cokeskool al “kritiek” noemt omdat 70% uit China komt, dan is het probleem niet de grondstof maar dat we ons hele staalverhaal nog steeds op ouderwets hoogovenrekenen laten draaien. En dat gedoe over 10% EU-winning in 2030… ja, met onze vergunningenmachine en NIMBY-olympiade is dat net zo realistisch als een trein die op tijd rijdt in Eindhoven.

Ik zie het elke dag: in het UMCG hangt zóveel aan spul dat je niet eens ziet, van sensoren tot scanners en labapparatuur, en als zo’n “klein” metaal niet leverbaar is sta je gewoon te hannesen met uitgestelde zorg. En dan maar praten over strategische voorraden terwijl er hier op magazijn en techniek al jaren wordt bezuinigd alsof logistiek een hobby is… succes als het echt krap wordt.

Men vergeet gemakkelijk dat dit niet alleen een “China-probleem” is, maar ook een probleem van onze eigen marktlogica: alles just-in-time, geen buffers, en dan verbaasd zijn dat één exportvergunning in Beijing hier een operatiekamer of chipfabriek stilzet. Zo’n lijst is prima, maar zonder harde keuzes over wie in schaarste voorrang krijgt (defensie, zorg, energie, maakindustrie) is het vooral papier; en dat wordt dan weer een Haagse ruzie met lobbyisten. En nee, “strategische voorraad” is niet sexy, maar het is gewoon de ouderwetse les van elke blokkade en boycot uit de geschiedenis: wie geen voorraad heeft, heeft geen beleid.