Woedende menigte bestormt Congolees ziekenhuis en eist lichamen overleden ebola-patiënten op

Dit is precies die botsing tussen rouw en bioveiligheid: enerzijds wil je je doden terug, wassen, afscheid nemen zoals het hoort, anderzijds is ebola letterlijk het moment waarop “traditie” je hele familie kan omleggen. Als je jarenlang alleen maar corrupte staat en geweld hebt gezien, vertrouw je zo’n “gespecialiseerd team” ook niet; dan voelt het als diefstal van je eigen mensen, en ja dan krijg je menigtes. Maar dan moet je niet alleen met soldaten en hekken komen: laat lokale leiders mee beslissen, laat families op afstand meekijken, geef uitleg die niet klinkt als bevelen, anders blijf je dit krijgen, keer op keer. En wij hier maar roepen dat het “onwetendheid” is… nee, het is ook wantrouwen dat je zélf hebt opgebouwd.

Men vergeet gemakkelijk dat bij ebola het lichaam zélf het gevaar is; “even ophalen voor een waardig afscheid” kan letterlijk een nieuwe uitbraak starten. Maar als je jarenlang hebt meegemaakt dat ziekenhuizen en overheid je vooral bedonderen, dan klinkt “we regelen het wel met een team” als: we nemen je dode af en je mag niet eens kijken. Laat ze desnoods onder toezicht identificeren en vanachter glas afscheid nemen, want alleen hekken en soldaten maken van rouw een opstand.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat je dit niet oplost met nóg een “voorlichtingscampagne”, je moet het praktisch maken: laat families meteen bij opname al weten wat er gebeurt als iemand overlijdt, met een vaste contactpersoon en een simpele afspraak over identificatie en een kort afscheid op afstand, dan haal je de paniek eruit voordat het een menigte wordt. En ja, dat gespecialiseerde team is nodig, maar als dat team aankomt met masker op, geweren eromheen en daarna verdwijnt je familielid in een zak zonder dat je zelfs de naam bevestigd krijgt, dan vraag je om ellende, want rouw + wantrouwen is benzine op vuur. Uiteindelijk is het ook gewoon veiligheid: als één zo’n lichaam “terug” de wijk in gaat, kun je de hele regio weer dichtgooien en dan zijn we maanden verder.