Video | Samenwerken met FVD of Markuszower? 'Ingewikkelde vraag voor coalitie'

het probleem is dat “samenwerken” nu wordt teruggebracht tot poppetjes (FVD, Markuszower) terwijl je in een coalitie gewoon een functionerende bestuurs-infrastructuur nodig hebt: afspraken die juridisch houdbaar zijn, uitvoerbaar door ambtenarij en niet elke week ontploffen op appjes of complotpraat. de oplossing is simpel: trek harde rode lijnen op rechtsstaat en integriteit en toets elk voorstel op uitvoerbaarheid en draagvlak; wie daar niet in past, die past niet in een coalitie, klaar.

Kijk, iedereen doet alsof het om “morele grenzen” gaat, maar het is vooral marktwerking: zodra je FVD/Markuszower aan boord hijst schiet je politieke risicopremie omhoog, ambtenaren/bedrijven gaan vertragen, investeerders gaan NL een tikje shorter zetten en je coalitie betaalt dat in vertrouwen en rente. Je kan stoer doen met rode lijnen, maar het echte probleem is dat je elke week in volatility leeft door één appje of uitspraak en dan is regeren gewoon niet te hedgen.

Dit is precies waarom “kan je met X samenwerken” zo’n dom frame is: het gaat niet alleen om integriteit of rente, maar om of je nog beleid kunt maken dat de realiteit raakt. Zodra je partijen binnenhaalt die wetenschap en feiten structureel ondermijnen, kun je klimaat, stikstof, waterkwaliteit en natuurherstel net zo goed in de shredder gooien en wordt het ecosysteem van beleid één grote complot-ruis… succes met een land besturen als je eigen coalitie de meetlat kapotslaat. En ja, dat is niet “meningsverschil”, dat is sabotage met een stropdas.

Juridisch gezien is “samenwerken” geen koffiedate maar een keten van benoemingen, vertrouwensfuncties en toegang tot staatsgeheimen. In casu gaat het dus ook om AIVD-screenings, integriteitsverklaringen, informatiebeveiliging en de vraag of je iemand met een lopend of recent dossier überhaupt op zo’n plek wíl, los van politieke smaak. En als je dat niet strak regelt, zit je straks met een coalitieakkoord dat de facto onuitvoerbaar wordt omdat elke ambtelijke top eerst de schade probeert te beperken.

In mijn tijd bij de KLM leerde je: je kunt met iedereen “samenwerken” zolang je maar precies afspreekt wie aan welke knoppen zit, en dáár gaat het hier mis. Het is niet alleen integriteit of screenings, het is ook gewoon buitenland en bondgenoten: zodra je types in je ploeg hebt die flirten met rare regimes of elke week de NAVO/Europese afspraken verdacht maken, dan staat er bij Brussel, Washington en zelfs bij luchtvaart/defensie meteen een vinkje “onbetrouwbare partner” en kun je fluiten naar snelle info, deals en ruimte in onderhandelingen. En Markuszower of FVD, tja, als je nu al weet dat je straks de helft van je eigen kabinet moet babysitten omdat ze weer iets doms hebben getypt of geroepen, dan ben je geen land aan het besturen maar een kleuterklas aan het managen.

Weet je wat het is: het gaat niet alleen om “mag je met ze praten”, het gaat om of je nog normale mensen kunt vinden die minister/SG willen worden als ze bang zijn elke week meegezogen te worden in appjes, complotgedoe of integriteitsgezeur. In het UMCG zie je al hoe lastig het is om leidinggevenden te krijgen met al dat gedoe en druk, laat staan in Den Haag waar je meteen aan de schandpaal hangt. En dan roepen ze straks weer dat “de overheid niet levert”, ja nee, je jaagt je eigen vakmensen weg.

Weer dat gezeur over “kun je met X samenwerken”, terwijl het uiteindelijk gewoon een kostenpost is: elke integriteitskwestie betekent extra juristen, extra communicatie, extra crisisoverleg en weer een paar ton aan ambtelijke uren die nergens op de begroting staan. En dan gaan ze straks verbaasd doen dat dossiers vertragen en de uitvoering vastloopt, ja hallo, als je je eigen coalitie al met ducttape bij elkaar moet houden kost dat gewoon miljoenen per jaar aan gedoe. Typisch Den Haag: goedkoop scoren aan de voorkant, duur betalen aan de achterkant.