Thijs H. wil herziening celstraf voor doodsteken wandelaars

Feit blijft: volledig ontoerekeningsvatbaar is geen vrijbrief, dan kom je meestal juist in een tbs-traject en dat kan langer en zwaarder voelen dan “gewoon” zitten. Maar herziening omdat er nu ineens een nieuw team is dat het anders ziet, tja, psychose beoordelen achteraf is echt geen exacte wetenschap, en voor nabestaanden is dit weer de hele ellende opnieuw. Als er écht nieuw hard bewijs is prima, maar anders is het gewoon procederen tot je een gunstige mening vindt.

Iedereen doet nu alsof “volledig ontoerekeningsvatbaar” = zielig dus minder streng, terwijl tbs in NL ook gewoon een soort black box is met wachtlijsten en te weinig fatsoenlijke zorg — oh ja want bezuinigen op ggz en dan verbaasd zijn dat dingen ontsporen. Als je herziening serieus neemt, neem dan óók serieus dat we al jaren psychische zorg kapotmaken en daarna alleen nog maar kunnen roepen om straf en “vertrouwen in de rechtsstaat”.

Ik merk dat iedereen meteen in “straf vs zorg” schiet, maar de echte vraag is: wat geeft het systeem meer veiligheid op de lange termijn? Als hij toen écht compleet psychotisch was, wil je toch juist dat er nu keihard gekeken wordt naar risico en behandeling, niet naar wie het mooiste rapport kan schrijven. En voor nabestaanden: herziening voelt als opnieuw opengooien, maar een half verhaal in het vonnis blijft ook als een soort ruis-energie hangen in de rechtsstaat, dat is ook niet helend.

Herziening klinkt altijd als “we doen het over”, maar juridisch is het vooral: is er écht een nieuw feit dat destijds niet kón meewegen, en “nieuw team met nieuw rapport” is meestal gewoon nieuw papier. En als je het wél opent krijg je meteen de bijwerking waar niemand het over heeft: nabestaanden weer oproepen/horen, dossiers uit het archief trekken, iedereen weer in de startblokken… dat is niet alleen emotie, dat is ook gewoon een bestuurlijke molen die opnieuw gaat draaien. Veiligheid zit ’m dan uiteindelijk minder in het etiketje (deels/volledig) en meer in wat je daarna organiseert, maar daar is het systeem niet bepaald snel of ruim in.

Feitje: volledig ontoerekeningsvatbaar klinkt “minder straf”, maar in de praktijk gaat het dan om behandeling en vooral om het actuele recidiverisico, en dat wordt na jaren detentie/medicatie ook weer anders dan in 2019. Waar ik me aan stoor is dat we in dit soort zaken doen alsof er één juiste score bestaat, terwijl psychose vaak fluctueert en je dus ook kunt eindigen met eindeloze rapporten zonder dat de veiligheid buiten beter wordt. Zet dan iig de vraag centraal: wat is nú nodig om herhaling te voorkomen, niet alleen welk etiket achteraf het lekkerst uitkomt.

Ik zie het elke dag dat “volledig ontoerekeningsvatbaar” voor mensen klinkt als zachter, maar in de praktijk betekent het vooral: intensieve behandeling én jaren wachten omdat er amper plekken en personeel zijn in de forensische ggz. Dan zit zo iemand eerst gewoon in een cel waar de psychose niet beter van wordt, en daarna is iedereen verbaasd dat het risico niet magically weg is… stop nou eens met die bezuinigingen en regel fatsoenlijke zorg én veiligheid.

Herziening is prima als er echt een nieuw feit ligt, maar dit voelt ook als forumshoppen tot je het gewenste stempeltje krijgt. bottom line: je hebt 3 doden, dus stop met semantiek en fix één regime met harde beveiliging én behandeling, en laat de rechter vooral kijken naar risico op herhaling ipv wie het slimst procedeert.

Het universum laat hier vooral zien hoe raar we omgaan met tijd: we willen in 2019 een perfecte “score” op iemands hoofd, maar ondertussen is het 2026 en is zijn brein, medicatie en hele systeem eromheen compleet anders. Als je dan tóch heropent, maak er dan geen gevecht van tussen rapporten maar laat een onafhankelijk panel ook kijken naar hoe die detentie hem heeft gemaakt en wat dat nu doet met risico, want dáár zit de echte veiligheid (en eerlijkheid) voor iedereen. En ja, voor nabestaanden is dit weer een klap, maar een rechtsstaat die bang is voor nieuwe info voelt ook niet schoon, dat blijft hangen als vieze energie.