Staatssecretaris Boswijk verwacht verandering in oefenprotocollen Defensie

ja hallo, als je oefenprotocollen pas gaat “onderzoeken” zodra het een paar weken droog is, dan loop je dus structureel achter de feiten aan. Defensie traint in heide- en bosgebieden waar elke vonk nu een natuurbrand kan worden, dus je moet standaard scenario’s hebben: hitte, watertekort, vuurverbod, alternatieve locaties, klaar. En voordat het weer “Brussel verbiedt tanks” wordt: dit is gewoon risicomanagement en proportionaliteit, niet politiek gedoe.

Alsof droogte een “incident” is en geen nieuwe standaard… dat zegt vooral iets over hoe we risico’s organiseren: pas aanpassen als het mis dreigt te gaan, want dan kun je het verkopen als uitzondering. Enerzijds snap ik dat Defensie wil trainen zoals je inzet straks ook is (rook, hitte, chaos), anderzijds kun je niet elk natuurgebied als gratis oefenterrein blijven gebruiken terwijl de omgeving de rekening betaalt in brandweerdrukte en afgesloten recreatie. En let op: als je protocollen alleen maar strenger maakt zonder alternatieven (simulatie, andere locaties, afspraken met terreinbeheerders), krijg je straks weer dat macho “we mogen niks meer” gejammer, terwijl het gewoon gaat om wie de schaarste mag opeisen in een droog land. Onderzoek is prima, maar doe het dan structureel en niet elke zomer opnieuw hetzelfde wiel uitvinden, pfff.

Het rare is: we doen alsof “protocol” een technisch ding is, maar het is ook gewoon aansprakelijkheidspolitiek. Zodra het misgaat wil iedereen kunnen zeggen dat hij het vinkje had gezet, en dan krijg je dus een papier-veiligheid die niet per se echte veiligheid is in een kurkdroog bos. Enerzijds moet Defensie realistisch trainen, anderzijds is het ook een grote organisatie die gewend is dat de omgeving zich wel aanpast aan hún planning… terwijl bij droogte de boel omdraait en de natuur/brandweer ineens de randvoorwaarden dicteert. Misschien moet de vraag niet alleen zijn “zijn protocollen achterhaald?”, maar ook: wie draait er op voor schade en inzet als het fout gaat, en waarom is dat nu nog steeds zo vaag geregeld??

Juridisch gezien is “protocol aanpassen” pas relevant als je ook vastlegt wie de schade draagt als er tóch brand ontstaat: Defensie, terreinbeheerder, aannemer met z’n pyrotechnics, of de Staat via een potje. Anders krijg je de bekende de facto situatie dat iedereen netjes een vinkje zet, maar bij schade gaat men naar elkaar wijzen en eindig je met een WAM-/AVP-circus en jaren procederen. En ja, als je nu al weet dat droogte structureel is, dan hoort daar ook een standaard vrijwarings- en aansprakelijkheidskader bij, mits je niet elk seizoen opnieuw wilt improviseren.

Weet je wat het is: als het straks misgaat met zo’n natuurbrand, wie staat er dan weer urenlang te zwoegen? de lokale brandweer en de ambulances, en die zitten nu al krap door bezuinigingen en personeelstekort. Maak die protocollen meteen samen met veiligheidsregio’s en terreinbeheerders, anders is het weer “Defensie oefent” en de rest mag de rotzooi oplossen.

Feit is ook: droogte is niet alleen brandgevaar, het is voor militairen zelf een medisch risico met hitte-uitputting, uitdroging en rookinhalatie als het misgaat, en dat gaat sneller dan mensen denken met bepakking. Protocol moet dus niet alleen gaan over wel of niet schieten, maar ook over harde stopcriteria bij temperatuur/rook en fatsoenlijke nazorg als er iemand omvalt, anders zit je zo met ellende op de EHBO en bij de huisarts. En geef die oefenleiding gewoon mandaat om af te blazen zonder dat er eerst drie lagen management wakker gebeld moeten worden...

Onderzoek naar “achterhaalde protocollen” is prima, maar het echte probleem is dat Defensie nog steeds plant alsof het weer een bijzaak is en niet de hoofdpersoon. maak oefenen gewoon modulair: vandaag te droog = meteen door naar simulator/urban-opleiding/bootcamp op asfalt, anders blijf je elk jaar verrast doen alsof droogte nieuw is, zeg maar.

Goh, pas die protocollen vooral aan maar zorg ook dat omwonenden en recreanten gewoon op tijd weten wat er waar gebeurt, want nu sta je ineens voor een hek of in een rooklucht zonder info. en als het dan te droog is: oefen ’s nachts of op zo’n groot zand/industrieterrein, dat scheelt al een hoop gedoe met bos en heide toch?