Scholen sluiten vanwege corona: niemand wilde het, toch gebeurde het

niemand wilde het, maar het gebeurde tóch… ja, zo voelt beleid altijd als er geen plan ligt en iedereen naar “de zorg” wijst alsof dat één stem is. Wat mij vooral steekt: kwetsbare kinderen zijn toen gewoon uit beeld verdwenen, en daarna deden we verbaasd over achterstanden en depressieve pubers; dat is geen bijwerking, dat is de rekening. En taalkundig: “morele dilemma” is echt een anglicisme, het is gewoon een *moreel dilemma* (of een dilemma, punt).

Men vergeet gemakkelijk dat “scholen dicht” niet alleen onderwijs was, maar ook een verkapte arbeidsmarktmaatregel: ouders thuis, dus minder beweging, dus minder druk op OV en werkvloeren; dat zei niemand hardop. En dat ad-hoc gedoe kwam ook omdat we al jaren alles “efficiënt” hebben gemaakt: geen reserves, geen scenario’s, geen buffers, dus bij paniek klapt het systeem meteen naar de zwaarste knop. Als je dan achteraf roept dat niemand het wilde, tja… dan had iemand in maart 2020 ook eens “nee” moeten durven zeggen tegen de groepsdruk van persconferenties en grafiekjes.

Goh, iedereen roept altijd “niemand wilde het”, maar ouders en docenten werden toen ook gewoon tegen elkaar uitgespeeld: de één bang voor besmetting, de ander voor leerachterstand. en ondertussen bleef de opvang voor kinderen van “vitale beroepen” wél doordraaien, dus zo dicht waren die scholen nou ook weer niet toch?

Iedereen doet nu alsof het “niemand” was, maar in die tijd zat je ook met leraren die ziek uitvielen, ouders in paniek en GGD’s die bij elk cluster de stekker eruit wilden trekken omdat ze het bron- en contactonderzoek niet meer aankonden. Wat ik mis is: we hebben totaal geen noodplan gehad om scholen open te houden met fatsoenlijke ventilatie, CO2-meters en duidelijke drempels, dus dan word je vanzelf naar de botte bijl geduwd als het spannend wordt.

niemand wilde het, maar iedereen wilde wél nul risico en dat bestaat niet. politiek koos voor de knop “dicht” omdat dat juridisch/communicatief het minste gedoe was, en de rekening (leerachterstand, ouders die opvang moeten fixen) kon je lekker doorschuiven naar gezinnen en scholen, buiten de begroting. volgende keer gewoon vooraf KPI’s afspreken: wanneer gaat een school dicht, wat kost dat per week, en wie tekent voor die schadevergoeding—dan wordt de afweging ineens een stuk eerlijker.

niemand wilde het maar iedereen zat wel massaal op teams en magister te doen alsof een 12jarige 6 uur per dag zelfstandig kan “inloggen en plannen” en toen waren we shocked dat half nl ineens schooltrauma had bruh

Dat “niemand wilde het” klopt maar half: in maart 2020 wísten we ook nog niet dat kinderen gemiddeld minder bijdragen aan verspreiding dan volwassenen, en de IC’s in o.a. Noord-Brabant zaten echt tegen de limiet, dus de reflex was: alles wat contacten drukt = goed. Wat ik mis in die hele evaluatie is dat het óók een ventilatie-faal was: NL-scholen zaten al jaren met ramendeuren en geen mechanische afzuiging, terwijl je met CO2-sturing en luchtfilters veel gerichter had kunnen sturen dan meteen landelijk dicht. En waarom hebben we toen niet gewoon per regio/risiconiveau gewerkt, zoals later met de “routekaart” wel werd geprobeerd?

Weet je wat het is: toen de scholen dicht gingen viel óók een stuk jeugdzorg en signalering weg, die juf die blauwe plekken ziet of die mentor die doorheeft dat het thuis misgaat, dat verdween gewoon achter een schermpje. En wat kregen wij later op de poli/SEH? kids met paniek, eetproblemen, huiselijk gedoe dat maanden heeft kunnen etteren. Daar hoor je ze nu weinig over, dat is niet “leerachterstand” maar echte schade.

Dus scholen dicht “omdat het moest”, maar wie heeft er ooit verantwoordelijkheid genomen voor al die kids zonder laptop, zonder rustige kamer, zonder ouders die kunnen helpen omdat ze gewoon moesten doorwerken?? En waarom lag alles klaar voor boetes en persco’s, maar niet voor fatsoenlijke noodopvang voor álle kinderen die thuis niet veilig of stabiel zitten?? En nu achteraf zeggen dat niemand het wilde… en dan?? moet ik dat maar normaal vinden??!!!

Dit is precies waarom ik zo klaar ben met dat “niemand wilde het”-frame: je kúnt ook kiezen voor slimmer ingrijpen, maar dan moet je jaren eerder investeren in ventilatie, ruimte, extra lokalen en docenten i.p.v. alles op efficiency trimmen. We hebben scholen als goedkope opslag van kids behandeld en toen het spannend werd ging de deur dicht, terwijl je bij een luchtwegvirus juist je binnenlucht-ecosysteem op orde moet hebben… en nu doen alsof het een natuurwet was.

het probleem is dat “scholen dicht” een generieke knop was omdat we in NL geen fatsoenlijke meet- en regelinfrastructuur in scholen hadden: geen structurele CO2-monitoring, geen ventilatieprestaties op papier, geen capaciteit om lokaal te sturen, dus dan ga je landelijk op slot omdat dat bestuurlijk het makkelijkst is. de oplossing is: behandel scholen als kritieke infrastructuur met minimale eisen (luchtverversing aantoonbaar, sensoren, onderhoudsbudget) én een vooraf afgesproken escalatieladder per regio/school, anders krijg je bij de volgende crisis weer hetzelfde toneelstukje met “niemand wilde het” en toch de botte bijl.