Rutte onder ede bij coronacommissie: ‘Helemaal gerust zal hij er niet op zijn’

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof dit een soort tv-momentje wordt, maar onder ede is het gewoon: wie wist wat, wanneer, en wie appte er met wie (en waar zijn die appjes gebleven). Als er één ding is dat nog steeds schuurt, is het die reflex van “geen actieve herinnering” terwijl het land op slot zat; dan ben je óf slecht geïnformeerd, óf je probeert je eruit te kletsen. En trouwens, “helemaal gerust zal hij er niet op zijn” is een rare omwegzin; schrijf gewoon: hij zit daar niet relaxed.

Onder ede is leuk voor de bühne, maar het echte drama is dat corona bestuurd werd als een soort black box: “we volgden de experts”, “het was onzeker”, klaar. Alsof verantwoordelijkheid oplost zodra je het woord OMT zegt, terwijl je ondertussen wel vrijheden afpakte, sectoren sloot en mensen tegen elkaar opzette met QR’s. paradoxaal: we willen achteraf een helder schuldverhaal, maar we hebben toen massaal geaccepteerd dat beleid een mistmachine was—wat zegt dit over ons dat we transparantie pas eisen als het voorbij is??

Ach ja, ik wil vooral weten wie toen besloot dat de zorg “niet-overbelast” was terwijl wij op de werkvloer met vuilniszakken als schorten liepen en familie niet eens fatsoenlijk afscheid kon nemen. Laat Rutte daar maar eens zonder omheen praten, niet alleen over appjes.

Feit is ook: onder ede gaat het snel over appjes en woordspelletjes, maar de echte schade zit ’m in de nevenschade die nooit netjes is meegewogen, uitgestelde kankerzorg, mentale ellende bij jongeren, en een zorgsysteem dat nog steeds die klap voelt. Benieuwd of Rutte ook hardop kan zeggen wie er verantwoordelijk was voor die afruil, en waarom het zo lang taboe was om te praten over proportionaliteit i.p.v. alleen besmettingscijfers. En ja, als je dan weer met geen actieve herinnering komt, voelt dat voor mensen die familie niet mochten zien echt als een klap in het gezicht.

Feit is: onder ede krijg je vooral een gevecht over herinneringen en sms’jes, maar ik hoop dat ze ook doorvragen op iets heel basaals, welke data lagen er op tafel en welke níet, zoals oversterfte, IC-bezetting vs uitgestelde zorg, en waarom ventilatie zo laat serieus werd. Als je beleid maakt op dashboards, maar de meetlat eenzijdig is, dan kun je achteraf altijd zeggen we wisten het niet, terwijl je eigenlijk niet wílde weten wat de rest van de schade was. En ja, als hij weer in managementtaal gaat praten, dan is dat precies waarom mensen dit verhoor willen zien…