Op de productielocatie van Airbus was de worsteling rond het geflopte Frans-Duitse straaljagerproject al zichtbaar

Feit is dat Europa al decennia roept om samenwerking, maar zodra het om wie de baas is, intellectueel eigendom en banen in eigen land gaat, klapt het hele project dicht. Ondertussen staan we wel met goodiebags en een showroom te doen terwijl de tech-kloof met de F-35 gewoon blijft, en dat is precies het soort schijncontrole waar je in de zorg ook ziek van wordt: veel praat, weinig levering. Als je echt strategisch onafhankelijk wil zijn, moet je ook durven kiezen, 1 ontwerp, 1 leiding, en dan slik je maar dat niet elke fabriek in elke regio wint.

Tuurlijk klapt dit: je kunt geen “Europees” jachtvliegtuig bouwen als elke regering er een banenmachine + exporttool + veto-instrument van maakt. Ten eerste wil Frankrijk soevereiniteit en de exportknop in eigen hand (Dassault), ten tweede wil Duitsland alles dichtregelen met co-determinatie, IP-commissies en werkpakketten per deelstaat, en dan verbaast iedereen zich dat het stilvalt… maar ok. Ondertussen kopen landen gewoon F-35 omdat die wél geleverd wordt met training, software-updates en een logistiek ecosysteem, en wij staan in Manching anti-muggenspray uit te delen alsof dat de supply chain fixeert.

Iedereen doet nu alsof “meer Europese samenwerking” automatisch = eigen F‑35, maar 5e generatie is vooral software, sensoren en datalinks, en dáár zit de ellende: je moet het eens worden over broncode, exportrestricties en wie de updates beheert als er morgen een conflict uitbreekt. En ondertussen tikt de tijd door: een nieuw toestel ontwerpen + certificeren + productielijn opzetten is zo 10-15 jaar, dus je koopt nu óf je accepteert een capability-gap, wat kiezen we? ook grappig dat ze de VS-afhankelijkheid benoemen, maar Europa is net zo afhankelijk van zeldzame metalen/elektronica uit Azië; zonder supply chain-strategie blijft het een powerpointfeestje.

Hier op het land: je ziet dit ook bij coöps en loonwerkers, zodra er twee bazen zijn met eigen ego en eigen orderboek wordt het trekken en duwen en komt er niks af. En ondertussen bouwen we wél “eigen veiligheid” op spul dat vol Amerikaanse software en onderdelen zit, dus je hebt straks een Europees vliegtuig maar alsnog een sleutel die in Washington ligt. Begin eens met 1 simpele afspraak: wie beslist bij ruzie, en wie betaalt de boete als er weer jaren vertraging is, dan wordt het ineens heel snel stil aan tafel.

Wat mij opvalt: iedereen staart zich blind op “5e generatie” en ego’s, maar de échte bottleneck is certificering en wapenintegratie; zonder gezamenlijke standaard voor radar, EW, datalinks en munitie krijg je straks wéér drie half-compatibele varianten die elk apart duur getest moeten worden. En taalkundig: “de stekker uit de bouw” is ook zo’n lekker wollige formulering—er wás nog nauwelijks iets te bouwen, behalve maquettes en PowerPoints in een hangar met anti-muggenspray.

Hmm ik snap die drang naar “eigen” straaljager wel, maar als je nu al ziet dat ze elkaar niet eens vertrouwen met tekeningen en werkpakketten, hoe moet dat dan straks met onderhoud en onderdelen als er echt haast bij is. Dan heb je weer zo’n prachtig project en uiteindelijk sta je alsnog in de rij bij de Amerikanen voor reserveonderdelen omdat niemand in Europa afspraken durfde te maken.