Nederlandse viroloog aangeklaagd in VS voor smokkel flesjes met mpox

Gedeactiveerd of niet: als je op een vliegveld “nee hoor, geen biologisch spul” zegt terwijl je het wél bij je hebt, dan vraag je om ellende en ondermijn je precies het vertrouwen waar wetenschap van leeft. Paradoxaal genoeg willen we internationale samenwerking en snelle respons op uitbraken, maar zodra iemand de regels “even praktisch” buigt, wordt het meteen een thriller met FBI en persberichten. En eerlijk: wat zegt dit over ons onderzoekswereldje dat we nog steeds doen alsof grenzen alleen bestaan voor toeristen en niet voor labmateriaal??

Kijk, gedeactiveerd mpox of niet: dit is vooral een compliance-/paperwork-ding en de VS gaat daar keihard op, zeker met “bio” op het label; je kan nog zo’n slimme viroloog zijn maar als je op customs liegt ben je gewoon all-in short op je eigen carrière. En ondertussen wordt de hele researchwereld weer duurder en trager door extra checks en hogere risicopremie, thanks joh.

Dit is precies waarom je niet “even” monsters in je handbagage stopt: in de VS valt dit onder select agent/CDC-import regels en daar is de marge voor hobbyisme nul, ook al is het geïnactiveerd. Wat mij stoort is dat dit soort cowboy-gedrag straks de legitieme uitwisseling via officiële kanalen (MTAs, exportvergunningen, biosafety chain-of-custody) kapotreguleert voor iedereen die wél netjes werkt. En voor de mensen die nu weer “Brussel!!!” gaan roepen: dit is gewoon Amerikaanse federal law + douane, niet een EU-complot, subsidiariteit of niet.

Hier zit ook een koloniale bijsmaak aan waar iedereen omheen loopt: monsters uit Congo “even” meenemen naar een lab in de VS (of NL) is al jaren de standaard reflex, en dan verbaasd zijn dat het nu als smokkel wordt geframed. Enerzijds snap ik dat je voor uitbraakonderzoek snel wil handelen, anderzijds is die hele keten van toestemming, eigenaarschap en benefit-sharing zo’n papieren tijger dat mensen gaan freewheelen en dan krijg je dus FBI-theater. En ja, liegen bij customs is dom dom, maar ik ben ook benieuwd: waar was het lokale lab daar, waarom niet daar sequencen en alleen data delen i.p.v. buisjes in handbagage?

Iedereen doet nu alsof dit “wetenschap vs regels” is, maar dit is gewoon basic operational hygiene: chain-of-custody, permits, declare bij customs, klaar. simpel: als je als viroloog al denkt “ach, geïnactiveerd, kan in m’n tas”, dan wil ik je lab-notebook en je safety culture niet eens zien… ship it via de officiële route of don’t ship it.