Nederlandse ASML en Indiase Tata Electronics sluiten elkaar in de armen

Mooi hoor, “strategisch partnerschap”, maar dit is gewoon de volgende stap in de wereldwijde chip-nationalisering: ieder land wil z’n eigen fabriek, eigen talent, eigen leveringszekerheid. Enerzijds snap ik dat India minder afhankelijk wil zijn van VS/China, anderzijds exporteer je hiermee ook een stuk machtspositie van NL/ASML naar een nieuwe grootmacht die straks óók voorwaarden gaat stellen. En kunnen we dan ook ff eerlijk zijn: als Tata straks EUV krijgt, hoe gaat Den Haag dat rijmen met alle exportcontrole-paniek richting andere landen? uiteindelijk draait het om wie toegang krijgt tot de sleutel van de 21e eeuw, en dat is niet “gezellig samenwerken”, dat is keiharde geopolitiek, geopolitiek.

Alsof ASML even “EUV naar Gujarat” in een MoU zet en klaar… zo werkt dat niet, elke levering hangt aan exportvergunningen, end-use checks en een hele compliance-kermis waar Den Haag en Brussel gewoon mee aan tafel zitten. India is ook niet China: ze zitten in een ander risicoprofiel en willen vooral supply chain-resilience, dus dit is eerder friendshoring dan “machtspositie weggeven”. En eerlijk: als wij niet meedoen, doen de Amerikanen of Japanners het wel, dan ben je je invloed én je markt kwijt in één klap.

Men vergeet gemakkelijk dat je EUV niet “even” exporteert; je exporteert ook onderhoud, software-updates, onderdelen en een leger engineers dat jaren aan zo’n fabriek vastzit. Dat is dus niet alleen geopolitiek, maar ook een risico op kennislekkage en afhankelijkheid de andere kant op, zeker als India straks eigen voorwaarden gaat stellen of lokale content eist. En Den Haag mag dan vrolijk met Modi op de foto, maar zodra er een grensconflict oplaait of Washington weer aan de bel trekt, zit ASML met contracten en vergunningen klem.

Kijk, iedereen doet alsof dit alleen “geopolitiek” is, maar voor ASML is het ook gewoon business continuity: India is die ene plek waar je nog wél engineers kunt opschalen zonder meteen vast te lopen op woningtekort/visa gezeik hier. Als Tata straks vooral back-end, tooling, service en supply parts pakt, dan wordt ASML minder kwetsbaar voor één regio die dichtklapt en gaat de multiple omhoog door lagere risicopremie, simpel.

Weet je wat het is: iedereen doet net alsof dit alleen “chips” is, maar dat hele datacenter- en fabrieksgedoe vreet stroom en water als een malle, en hier krijgen burgers vervolgens te horen dat ze korter moeten douchen en de thermostaat omlaag moet. En ondertussen kan Den Haag wél rode lopers uitrollen en megadeals vieren, maar voor netverzwaring, onderwijs en vakmensen is er “geen geld” ja ja.