Nederland koopt Reaper-drones ondanks verliezen in Iran

Ik zeg het al langer: dit is weer zo’n miljardenfeestje voor de defensie- en wapenlobby, en wij mogen klappen omdat “deskundigen” roepen dat het het beste is terwijl in het echt alles uit de lucht wordt geplukt zodra iemand serieuze luchtverdediging heeft!! En dan ook nog afhankelijk van Amerikaanse onderdelen/software… na corona heb ik wel geleerd hoe “leveringszeker” dat soort vrienden zijn als het spannend wordt. Straks weer bezuinigen op zorg en veiligheid hier, maar raketten en bommen voor een drone van 70 miljoen, tuurlijk joh!!!

Dat “massaal neergehaalde F‑35’s in Iran” klinkt eerlijk gezegd als broodje-aap; als er echt meerdere westerse toestellen waren verloren gegaan was dat overal met tailnumbers, satellietbeelden en officiële statements rondgegaan. Reapers zijn ook geen wonderwapen: in een omgeving met serieuze luchtverdediging en GPS/jamming zijn ze juist kwetsbaar, dus dan moet je het hebben van inzetprofiel (ISR boven relatief permissief gebied) en goede datalinks/ECM. En die €70 mln is meestal systeemprijs incl. grondstations/opleiding/onderhoud, niet “één drone met vleugels” — maar waarom dan per se bewapenen als je ze vooral voor verkenning koopt??

Ja leuk dat “beste toestel ter wereld”, maar ik hoor van een klant die bij Defensie werkt dat het echte gedoe ’m vaak zit in die datalinks en al die Amerikaanse updates/licenties… als de stekker eruit gaat of er wordt gejamd heb je dus een dure vliegende camera die niks meer mag/kan. En bewapenen klinkt stoer, maar dan moet je ook héél zeker weten dat je niet op basis van een korrelig schermpje de verkeerde schuur platlegt, dat gezeur krijg je daarna nooit meer dicht.

Hier op het land: zo’n Reaper is prima als vliegende verrekijker boven zee of grens, maar met bommen eraan ga je ineens “meedoen” en dan ben je ook meteen een doelwit, punt. En iedereen roept steeds prijs per drone, maar wie betaalt de hangar, de monteurs, de datalijn en al die uren training… dat tikt harder aan dan die vleugels. doe eerst maar eens zorgen dat ze ook zonder amerikaanse stekker kunnen vliegen, anders is het een dure hobby.

Ja jong, ik snap dat gedoe over prijs en Amerika wel, maar wat mij meer steekt: wie gaat er straks op die knop drukken als er “even” een raket mee moet, en wie legt dat dan uit als ’t toch een bruiloft of een verkeerde auto blijkt... dat krijgde als klein land nooit meer recht geluld. En Jetten weer op de basis voor de foto, alsof da vanzelf veiligheid is.

Die verhalen over “massaal neergehaalde F-35’s” in Iran klinken mij ook wat te lekker, maar los daarvan: als je Reapers bewapent moet je vooraf keihard regelen wie de politieke verantwoordelijkheid draagt en hoe je achteraf controleert wat er geraakt is, anders krijg je een knop-druk-cultuur zonder rekenschap. En ja, afhankelijkheid van de VS is een feit, echter dan wil ik óók horen wat plan B is als updates/datalinks dichtgaan: kunnen ze dan nog iets nuttigs doen voor kustwacht, grensbewaking en rampen, of staan ze dan voor 70 miljoen per stuk stof te happen in Leeuwarden.

Iedereen staart zich blind op “wordt ie neergehaald ja/nee”, maar het echte probleem is: wie schrijft de regels voor inzet en bewijs achteraf? Ten eerste is zo’n bewapende Reaper juridisch een tijdbom als je target-ID en proportionaliteit baseert op sensorfeed + Amerikaanse datalinks waar je zelf nul grip op hebt; ten tweede ga je met bommen ineens van “verkenning” naar “we doen mee”, dus dan moet je ook durven zeggen welke missies NL überhaupt nog mág en wil doen, maar ok. Als dit weer zo’n fotomomentje is zonder keiharde accountability (logboeken, onafhankelijke review, schade-onderzoek), dan koop je niet veiligheid maar een schandaal in termijnen.

Men vergeet gemakkelijk dat zo’n Reaper vooral een luxe verrekijker is voor “rustige” luchtruimen; tegen een tegenstander met serieuze luchtverdediging en jamming is het ding net zo goed een kleiduif, alleen zonder piloot aan boord. Wat mij stoort is dat Den Haag altijd hardware koopt en dan pas gaat nadenken over doctrine: wie mag ’m inzetten, met welk mandaat, en wat doen we als de VS de datalijn of onderdelen dichtknijpt. En Jetten op de basis voor de foto… tja, oorlog is tegenwoordig ook marketing; maar marketing schiet niet terug.

Wat niemand hier noemt: zo’n Reaper is ook een vliegende datastofzuiger, alles gaat via Amerikaanse satellieten/servers en dan doen we verbaasd als “inlichtingen delen” ineens éénrichtingsverkeer is… wie bezit straks die beelden en metadata, NL of Lockheed/DoD? En Jetten lekker poseren bij Leeuwarden terwijl boeren en zorg weer mogen “inleveren”, maar hé we hebben wel een joystick-oorlogje voor de bühne!!!

Iedereen doet alsof dit “oorlog voeren” is, maar de businesscase is vooral: urenlang boven zee/grenzen hangen zonder piloot risico en met minder operationele kosten dan een F-35 die je voor elk wissewasje moet opstoken. En dat VS-afhankelijk verhaal: welkom in de realiteit, dan moet je dus keihard in het contract SLA’s/voorraad/broncode-escrow afdwingen, anders koop je inderdaad een duur speelgoedje.

Wat mij vooral stoort is dat het telkens wordt verkocht als “toestel”, terwijl je in feite een héél systeem koopt: satellietcapaciteit, grondstations, encryptie, personeel, software-updates, juristen, noem maar op; als één schakel faalt, is die Reaper gewoon een dure zwever. En taalkundig: “GBU‑12‑pijltjes” is echt onzin, dat zijn bommen van een paar honderd kilo; als je zó gaat verkleinen in woorden, ben je het morele gewicht alvast aan het wegmasseren.

Wederom dat gegoochel met “€70 miljoen per stuk”, maar niemand rekent even door: 10 stuks is al €700 miljoen en dan komen de grondstations, satelliet-uren, bewapening, reservedelen en 20 jaar onderhoud er nog bij, dan zit je zo op €1,5-€2 miljard. En dan mogen we straks weer horen dat er “geen geld” is voor kazernes, fatsoenlijke salarissen en munitie, maar voor een paar vliegende camera’s met bommetjes is het ineens geen probleem. Typisch den haag: kopen is makkelijk, exploiteren is “later”.