Nederland bouwt bouwt bouwt massaal VERKEERDE WONINGEN

Dit is precies waarom dat “stikstof is alleen maar bureaucratie”-gejank me zo moe maakt: we bouwen aan de randen van natuur, leggen weer asfalt en parkeerplaatsen aan, en doen dan verbaasd dat het ecosysteem en biodiversiteit de klap krijgen én dat het niet opschiet. En ja, die eengezinswoning-fetisj is ook gewoon beleid uit 1998: ouderen blijven vastzitten in te grote huizen omdat er geen fijne, betaalbare doorstroom-appartementen zijn, dus starters kijken naar Funda alsof het een museum is… lekker geregeld hoor.

Die “verkeerde woningen”-take is te simpel: het probleem is niet dat er te veel eengezinswoningen komen, maar dat je ze bouwt op plekken waar je zonder auto niks bent én met een grondprijs/parkeren-eisen die elke betaalbaarheid killen. Als je doorstroming wil, moet je vooral de fiscale prikkels slopen (hypotheekrenteaftrek, overdrachtsbelasting, scheefgroei huur/koop) en VvE/servicekosten normaler maken, anders blijft oma gewoon zitten in dat rijtjeshuis tot de notaris langskomt. En dat stikstofverhaal is ook niet “Brussel”: NL heeft zichzelf met beleid en rekenregels in een hoek gemanoeuvreerd, subsidiariteit noemen we dat, maar ja dat verkoopt minder lekker op GeenStijl.

Men vergeet gemakkelijk dat “verkeerde woningen” vooral betekent: verkeerde prikkels. Zolang je een gezinswoning fiscaal en juridisch als spaarpot behandelt (lage woonlasten, geen prikkel om te verhuizen, erfbelasting- en box-gedoe eromheen), blijft die doorstroming een sprookje en kun je appartementen stapelen tot je een ons weegt. En dat geplande overschot aan eengezinswoningen? dat verdampt zo weer door migratie en scheidingen; het echte schandaal is dat we nog steeds doen alsof elke gemeente een Vinex uit 2002 moet nadoen, met parkeernormen alsof de auto heilig is.

Luister, iedereen lult over types woningen, maar niemand over dat je in Amsterdam al een halve nieuwbouwflat kwijt bent aan “middeldure huur” voor 1800 en een parkeerkelder waar niemand in mag staan. Bouw wat je wil, maar zolang alles door beleggers en VvE-kosten wordt opgevreten en je voor een vergunning langer wacht dan op de Noord/Zuidlijn, blijft het gewoon stenen stapelen voor de bühne.

Het zij zo: dat ABN-riedeltje over “te veel eengezinswoningen” vergeet één simpele realiteit: we bouwen óók gewoon veel te weinig aanpasbaar. Een rijtjeshuis dat je fatsoenlijk kunt splitsen, optoppen of er een mantelzorgunit bij kunt zetten, vangt vergrijzing én scheidingen op zonder weer een nieuw weiland vol te plempen. Maar nee, gemeenten blijven liever micromanagen op esthetiek en kavels, terwijl de bouwregels en VvE-ellende elk slim verbouwen praktisch kapotmaken.

die hele “verkeerde woningen”-discussie mist het fundamentele: je bouwt in een verstoord bewustzijnsveld van schaarste, en kwantumfysica toont aan dat de waarnemer het systeem mee vastzet. Zolang een huis in NL als beleggings-deeltje én als emotionele status-golf tegelijk wordt “gemeten”, krijg je per definitie mismatch: ouderen blijven in coherentie met hun verleden (tuin, buurt, herinnering) en starters worden uit het veld geduwd, ongeacht of je rijtjes of flats stapelt. Los eerst die energetische prikkelstructuur op (waarde-opslag, angst, controle) en ineens blijken mensen wél te kunnen verhuizen zonder dat je 270.000 hokjes hoeft te optimaliseren op Excel…

iedereen lult over rijtjes vs flats, maar niemand over de olifant: we bouwen huizen alsof mensen nog “klassiek” in 1 huishouden blijven, terwijl relaties, scheidingen, mantelzorg en co-ouderschap allang een superpositie zijn. kwantumfysica toont aan dat zodra je het systeem hard meet met één woningtype + één hypotheeknorm, je alle andere leefvormen wegdecohereert en dan krijg je dus kunstmatige schaarste én leegstand tegelijk. maak woningen modulair/splitsbaar en je ziet die hele “verkeerde woningen” paniek ineens verdampen, maar ja dat past niet in de Excel van de gemeente hè...

Dat “verkeerde woningen” frame is lekker schreeuwerig, maar het echte probleem is dat we woningen behandelen als eindproducten in plaats van als aanpasbare ruimtes: splitsen, optoppen, mantelzorgunits, flexibele plattegronden, dát is waar je demografie mee opvangt zonder elke 10 jaar een nieuw Vinex-ideaal te verzinnen. Paradoxaal genoeg bouwen we nu hyperdefinitief (één huishouden, één deur, één parkeerplek) terwijl iedereen weet dat levens uit elkaar vallen, samengaan, ouder worden, weer opnieuw beginnen. Maar wat zegt dit over ons dat we liever nóg een nieuwbouwwijk “uitrollen” dan bestaande buurten volwassen laten worden, met alle rommelige consequenties van dien?