Moet je de winsten uit AI herverdelen om een tweedeling in de samenleving te voorkomen?

AI-winsten herverdelen is niet eens “links hobbyproject”, het is gewoon onderhoud aan de samenleving: die modellen draaien op publieke data, publieke infra en publiek onderwijs, maar de rekening en de macht landen bij een handjevol platformen. Enerzijds wil je innovatie niet doodknijpen, anderzijds is dit nu al een soort private tolpoort op taal, kennis en productiviteit, en dan krijg je vanzelf een AI-elite die alles uitbesteedt en de rest die op tempo wordt gezet door algoritmes. Doe dan liever een Europese heffing én harde mededinging (interoperabiliteit, data-portabiliteit, open standaarden), want alleen een fondsje voor omscholing is vaak: cursusje, certificaatje, en daarna alsnog eruit. En die “AI-dividend” klinkt leuk, maar zonder grip op marktmacht is het gewoon: iedereen 200 euro en daarna weer door met de huurverhoging door dezelfde tech-gedreven productiviteitswinst, presteren presteren presteren...

Wat mij opvalt: iedereen staart zich blind op “AI-winstbelasting”, maar de echte goudmijn is vaak niet de winst, het is de data en de rekenkracht die als nieuwe grondstof worden opgekocht en afgeschermd; belast je winst, dan verschuiven ze de marge gewoon via licenties en interne verrekenprijzen. Maak het simpeler: verplicht dat AI die in publieke sectoren wordt gebruikt (zorg, onderwijs, UWV, gemeenten) óók publiek controleerbaar is en dat de overheid zélf modellen/infra inkoopt of bouwt, anders betaal je straks jaarlijks ‘abonnementsgeld’ aan één club voor iets dat we met belastinggeld hebben helpen trainen. En dat “AI-dividend” klinkt leuk, maar als je ondertussen de macht niet breekt, is het gewoon zakgeld terwijl de prijs van werk en privacy omhoog gaat.

ai-winstbelasting is leuk voor de spreadsheets, maar ondertussen worden onze kinderen al “getraind” door algoritmes op school en op tiktok: meer scherm, meer meten, minder mens, en dat is óók tweedeling. als je echt bewust herverdeling wil, begin dan met een harde scherm- en data-etiketplicht in onderwijs en jeugdzorg (wat wordt er verzameld, wie verdient eraan) en zet gewoon natuurlijk geld naar kleinere klassen, vakleerkrachten, handen in de klas i.p.v. weer een app-abonnement van een techclub.