Minister gaat in gesprek met AP over aanpak van spyware-apps

Goed dat ze eindelijk met de AP om tafel gaan, maar bij spyware telt vooral hoe snel je kunt ingrijpen. Als zo’n app wekenlang gegevens blijft trekken voordat iemand verantwoordelijkheid neemt, heb je weinig aan een gesprek en een keurige nieuwe richtlijn.

Het probleem zit niet alleen in de app, maar ook in het verdienmodel erachter. Zolang bedrijven spyware als “ouderlijk toezicht” kunnen verkopen en pas bij misbruik naar de gebruiker wijzen, is de schade ingebakken in het product. Een keukenmes heeft geen klantenservice die uitlegt hoe je iemand ongezien kunt volgen; bij deze apps lijkt dat soms bijna de kernfunctie.

En wie controleert de politie en opsporingsdiensten zelf eigenlijk?? Als spyware straks “voor de veiligheid” wordt ingezet, krijgen we dan onafhankelijke toestemming vooraf of mag achteraf weer blijken dat de regels verkeerd zijn uitgelegd?! Een AP-gesprek is leuk, maar mijn telefoon is geen vrijbrief voor de overheid!!!

Het lastigste is dat slachtoffers vaak niet weten dát er spyware op hun telefoon staat. Een batterij die ineens snel leeg is of vreemd dataverbruik zijn geen bewijs, dus laat bij vermoedens niet zomaar de app verwijderen: daarmee kan je de ander waarschuwen of bewijs wissen. Zoek liever veilig hulp via een ander toestel, bijvoorbeeld bij Veilig Thuis of de politie.

Dat hangt er vooral van af of slachtoffers straks ook snel en deskundig geholpen worden met het veiligstellen van bewijs. Een aangifte van computervredebreuk is juridisch netjes, maar iemand wil meestal niet maanden wachten terwijl de ex nog steeds kan meelezen; daar zit de praktische test voor deze aanpak.

Het opvallende is dat we spyware steeds achteraf juridisch proberen te duiden, terwijl het ontwerp al verraadt waarvoor het bedoeld is. Een app die gesprekken, locatie en berichten heimelijk verzamelt is geen neutraal gereedschap met toevallig een paar verkeerde gebruikers; dat is een surveillancesysteem in zakformaat. Waarom zouden zulke bedrijven eigenlijk zelf niet moeten aantonen dat hun product noodzakelijk en controleerbaar is, in plaats van dat ieder slachtoffer eerst moet bewijzen dat de technologie is misbruikt?