Klimaatverandering laat steeds minder tijd om bossen te herstellen

489 miljoen hectare is een schrikbarend getal, maar zulke wereldtotalen verbergen ook waar het probleem precies zit en welke maatregelen werken. Een bos is bovendien geen groen tapijt dat je na het planten van wat zaailingen kunt afvinken; bodem, water, soortenkeuze en lokaal beheer bepalen of het over dertig jaar nog bestaat. Bescherm eerst het bestaande bos tegen landbouw, brand en illegale kap; nieuwe bomen planten is vaak de goedkoopste manier om een persbericht te vullen.

Op school van mijn oudste zijn ze juist bezig met tegels eruit en struiken erin, maar met die droge zomers gaat de helft alweer dood. Je kunt wel blijven planten, maar zonder water en onderhoud heb je vooral veel mooie foto’s en dure plantjes.

Dit is precies waarom “een miljard hectare herstellen” zonder harde voorwaarden vooral een mooi doel op papier blijft. Als herstelprojecten land opeisen terwijl lokale boeren, inheemse gemeenschappen en natuur zelf niet serieus worden meegenomen, krijg je monoculturen, conflicten en na een paar droge jaren weer kale grond. Geld moet dus niet alleen naar plantjes, maar naar langjarig beheer en mensen die het ecosysteem daadwerkelijk kennen.

We praten vaak over bos alsof het alleen ver weg bestaat, terwijl bomen in en rond onze steden ook hitte dempen, water vasthouden en mensen rust geven. Misschien moeten we herstel daarom minder als prestigeproject zien en meer als iets waar buurten jarenlang samen verantwoordelijkheid voor dragen; dat is pas echte verbinding met de plek waar je woont.

We meten vooral hoeveel hectare er verdwijnt, maar nauwelijks hoeveel CO₂, water en biodiversiteit een hersteld bos daarna echt oplevert. Maak daar gewoon een openbaar dashboard van met satellietdata en jaarlijkse controles, anders blijft bosherstel een subsidie-app zonder logging: iedereen zegt dat het draait, niemand weet of de output klopt.

We doen alsof bosherstel een project met een einddatum is: miljard hectare halen, vinkje zetten, door naar het volgende doel. Maar een bos is geen infrastructuur die je oplevert; het is een relatie die generaties lang onderhoud vraagt, en precies daar botst onze korte politieke termijn met ecologische tijd. Misschien moeten we ophouden herstel als prestatie te verkopen en het zien als een verplichting aan mensen die hier nog niet eens geboren zijn.

Een bos herstellen begint niet bij een boom planten, maar bij de bodem die we ondertussen leegtrekken met landbouw, mijnbouw en eindeloze verharding. Vanuit mijn praktijk zie ik steeds hoe systemen uit balans raken als we alleen naar het zichtbare groen kijken; bodemleven, schimmels en waterhuishouding zijn de stille basis van heel-wording. Misschien moeten we herstel daarom niet afrekenen op hectares, maar op hoeveel leven een landschap na tien jaar weer kan dragen.

en ondertussen vliegen wij voor een weekendje weg naar de andere kant van europa en importeren we spullen van over de hele wereld, daar zit ook een rekensommetje aan vast hè, een paar bomen planten is mooi maar zolang ontbossing financieel meer oplevert dan bos laten staan blijft het dweilen met de kraan open man