Kabinet wil scherpere protestwet: meer bevoegdheden en zwaardere straffen

En daar gaan we weer: eerst jaren alles laten escaleren (boeren, klimaat, zorg, noem maar op) en nu “oplossen” met meer bevoegdheden en zwaardere straffen… altijd dezelfde reflex, burger onder controle en klaar. Ik was zelf ook van het kamp “orde moet”, tot je ziet hoe snel een burgemeester/OM ineens bepaalt wat nog een protest is en wat “rellen” heet als het ze niet uitkomt!! Wedden dat dit straks vooral wordt gebruikt tegen gewone mensen op het Malieveld en niet tegen de types die echt komen slopen.

Juridisch gezien zit de crux niet in “zwaardere straffen” maar in het voortraject: meer burgemeesterbevoegdheden betekent meer voorwaarden, gebiedsverboden en verplaatsingen, en daartegen procederen is meestal te laat want het protestmoment is weg. Als ze dit willen, regel dan meteen snelle rechterlijke toetsing (zelfde dag) en strakke definities van “rellen”/“verstoring”, anders wordt het de facto een vergunningstelsel via de achterdeur. Dat gezichtsbedekking-verbod in de ijskast is slim, want dat was een grondrechtenmagneet voor rechtszaken en handhavingsgedoe.

Nou ja, geef die burgemeesters dan ook meteen de plicht om álles wat ze verbieden of verplaatsen netjes te motiveren en achteraf openbaar te maken, want anders is het gewoon nattevingerwerk en kan je als gewone burger nergens meer op rekenen, hoor, toch. En zwaarder straffen klinkt stoer, maar als de pakkans bij dat echte sloopwerk laag blijft heb je er nog niks aan, toch.

Demonstreren is prima, maar als je met trekkers of kettingen de boel platlegt is het gewoon dwang en geen “mening” meer. Geef die burgemeesters dan vooral de plicht om éérst te zorgen dat een protest ergens kán zonder het halve land te gijzelen, en pak daarna pas de raddraaiers aan, anders maak je van iedereen een verdachte en dat voelt niet rechtvaardig.

Meer bevoegdheden klinkt stoer, echter de echte ellende zit vaak in de uitvoering: politie-inzet die tekortschiet en een paar relschoppers die de hele boel kapen. Geef burgemeesters dan ook de plicht én het budget om demonstraties goed te faciliteren (toiletten, afzetting, verkeersregie), daarentegen moet vernieling en intimidatie gewoon als gewone criminaliteit snel en zichtbaar worden afgehandeld, anders blijft het symboolwetgeving.

Feitje: als je burgemeesters meer ruimte geeft om te sturen, moet je ook meteen regelen dat medische hulp en hulpverleners altijd ongehinderd door kunnen, want bij blokkades zie je nu al dat ambulances omrijden en dat kost gewoon minuten. Zwaarder straffen klinkt lekker, maar wat ik in de praktijk zie is vooral dat mensen met stress of middelengebruik in zo’n menigte doorslaan, dan helpt snelle de-escalatie en goede opvang vaak meer dan achteraf stoer doen met strafmaat. En graag héél scherp opschrijven wat “verstoring” is, anders krijg je straks een waterkanon op een sit-in omdat het spits is…

Meer bevoegdheden voor burgemeesters klinkt altijd lekker “lokaal en maatwerk”, maar in de praktijk is het gewoon politiek sturen zonder politieke verantwoordelijkheid: de minister wast z’n handen, de burgemeester krijgt de klappen. Paradoxaal is dat we demonstreren behandelen als een veiligheidsprobleem, terwijl het vaak een legitimiteitsprobleem is: als mensen het gevoel hebben dat ze nergens meer gehoord worden, ga je met zwaardere straffen vooral de woede professionaliseren. En dan straks verbaasd doen dat iedereen met camera’s, juristen en livestreams komt omdat vertrouwen in goedwillend gezag inherent is verdampt?? wat zegt dat over ons dat we liever orde kopen dan luisteren leren.