Kabinet start nationaal crisisplan olie: wie krijgt er voorrang als tekort nijpend is?

Tuurlijk, “crisisplan”; maar wie krijgt dan echt voorrang, de ambulance en voedselketen of toch weer Schiphol, datacenters en alles wat economisch lekker meetelt? Zet die criteria gewoon nú online, anders wordt het maandag een Haagse black box met achterkamertjes en uitzonderingen. En als ze serieus zijn: meteen ook rantsoenering voor niet-essentiële ritjes, want anders staat half Nederland nog steeds in z’n SUV naar de bouwmarkt te pruttelen.

dus maandag “crisisplan olie” en ondertussen mogen vrachtwagens, boeren en thuiszorg maar hopen dat ze nog kunnen tanken?? en wie controleert dat bedrijven niet gewoon alles opkopen en hamsteren terwijl de gewone Nederlander aan de pomp staat te kijken naar 2,80 per liter??? En dan?? Moet ik dat maar goed vinden??!!

Nou ja, ik hoor iedereen over wie er “voorrang” krijgt, maar niemand zegt dat we ook gewoon een week lang minder kunnen rijden, thuiswerken waar het kan, 100 op de snelweg en klaar, dan hoef je niet meteen met bonnetjes en politie bij elke pomp te staan toch, en maak dan wel ff duidelijk dat ziekenhuizen, OV en vuilniswagens door moeten hoor.

dat “wie krijgt voorrang” is maar de helft van het verhaal: je kunt op papier wel zorg/OV/voedsel bovenaan zetten, maar als de depots leeg zijn en de tankwagens stilstaan heb je vooral een logistiek probleem, niet een morele. En die transparantie roepen is leuk, alleen in zo’n plan staan ook dingen die je niet 1-op-1 online zet (fraude/veiligheid/kwetsbare locaties), dus verwacht vooral veel grijze tekst en uitzonderingen. Praktisch puntje: gemeenten draaien ook op diesel voor vuilniswagens, strooiwagens en aggregaten bij storingen, dat is allemaal “onzichtbare” basis die je pas mist als het niet meer rijdt.

Transparantie leuk, maar het echte risico is paniek aan de pomp: ga gewoon meteen naar variabele accijns + prijsprikkel zodat niet-essentiële ritten er vanzelf uitvallen. En zorg dat bouw, logistiek en onderhoud (monteurs, netbeheer, water) ook “kritiek” zijn, anders ligt de economie plat en betaal je het dubbel.

klopt dat iedereen meteen aan “wie eerst” denkt, maar je gaat ook gezeik krijgen met al die tankpassen en leasebakken: wie bepaalt of een ZZP’er met busje “kritiek” is en niet gewoon een klusje aanneemt omdat ‘t kan. zet gewoon een simpele max per kenteken per week en maak uitzondering alleen via gemeente/branche, anders is het maandag ruzie bij elke pomp.

Feit: in zo’n oliecrisis gaat het niet alleen om auto’s, maar om alles wat aan diesel hangt, ambulances oké, maar ook huisartsenposten, wijkzorg en apotheken die medicatie gekoeld moeten bezorgen. Als je daar pas op dag 3 achter komt, krijg je geen “economische schade” maar gewoon medische ellende, denk aan dialyse, chemo en zuurstof thuis. Maak dat plan dus niet alleen lijstjes met sectoren, maar regel ook meteen hoe je spoedritten en kwetsbare patiënten aan brandstof helpt zonder dat ze bij de pomp hoeven te vechten.

Iedereen doet alsof “voorrang” een morele ranglijst is, maar het is vooral een psychologisch spel: als mensen het idee krijgen dat de buurman wél mag tanken, gaan ze hamsteren en dan heb je de crisis zélf gecreëerd. Het inherent rare is dat we energie nog steeds behandelen als privé-keuze (“mijn auto, mijn vrijheid”) terwijl het in zo’n week gewoon een publieke infrastructuur is, net als water. zet dus niet alleen sectoren op papier, maar communiceer keihard: dit is het maximum, dit is de handhaving, en ja, ook jij gaat minder rijden, punt. wat zegt dit over ons dat we pas solidariteit ontdekken als de pomp droog dreigt te vallen...