Kabinet reserveert ruim 20 miljard euro voor militaire steun aan Oekraïne

20 miljard “gereserveerd” ja, dat klinkt altijd alsof het ergens in een laatje ligt te wachten, maar hier in de bus hoor ik vooral dat de wegen, zorg en woningen óók al jaren gereserveerd worden en toch steeds “even niet kan”. Steun prima, maar dan mag Den Haag ook eens eerlijk zeggen welke rekening straks bij Jan met de OV-chip wordt neergelegd.

Joa 20 miljard is een smak geld, maar als Oekraïne valt zitten we hier straks met nóg duurdere energie, meer ellende aan de oostgrens en defensie die in paniek alles “met spoed” inkoopt voor de hoofdprijs. Maak het dan tenminste zakelijk: zet er keiharde transparantie op, wat kopen we, bij wie, hoeveel gaat naar NL/EU productie en wanneer stopt de cheque, anders wordt ’t weer gezellig een bodemloze put zonder plan.

20 miljard “NL geeft weg” is ook een beetje een foute framing: een groot deel komt gewoon terug als orders bij onze/europese defensie-industrie, en dat is precies waarom je dit EU-breed moet bundelen zodat je niet 27 keer hetzelfde spul tegen elkaar opbiedt. Waar ik wél nerveus van word is dat we weer met nationale lijstjes gaan shoppen, terwijl interoperabiliteit en munitie-standaardisatie al jaren een puinhoop zijn. En ja, zet er harde conditionaliteit op: leveringen + training + onderhoud, anders dump je materieel zonder sustainment en mag je over 2 jaar nóg eens betalen.

Men vergeet gemakkelijk dat “20 miljard voor Oekraïne” óók gewoon 20 miljard is voor ónze eigen defensievoorraad die al jaren op standje leeg staat; munitie, luchtverdediging, reserve-onderdelen, het is hier ook schraal. Maar dan wil ik wel één ding: koop Europees, standaardiseer, en stop met dat Haagse hobbyshoppen bij tien leveranciers omdat elke staatssecretaris z’n lintje wil knippen. En leg meteen vast wat het einddoel is, want zonder politieke horizon wordt zo’n fonds vanzelf een permanente geldslang.

20 miljard klinkt als “steun aan Oekraïne”, maar het is óók een keuze voor een Europa waarin grenzen weer met artillerie worden herschreven als je niks doet. De echte vraag is niet of het op de begroting drukt (tuurlijk), maar of we eindelijk durven zeggen wat het eindbeeld is: overwinning, bevriezen, of eindeloos rekken tot iedereen murw is. Paradoxaal dat we bij elke binnenlandse miljard meteen om bonnetjes schreeuwen, maar bij oorlog doen alsof “controlemechanismen” magische woorden zijn—wat zegt dit over ons dat we moreel willen zijn zonder het risico van helderheid?

Nou ja, 20 miljard roepen is één ding, maar wie controleert nou of dat spul niet weer via omwegen op de zwarte markt eindigt, of na drie maanden “stuk” is zonder onderdelen en monteurs, dat hoor je Den Haag nooit hardop zeggen, toch. En ondertussen mag de gewone Nederlander wél elke cent verantwoorden bij toeslagen en loketten, dan wil ik bij zo’n oorlogspot ook gewoon echte audit en terugkoppeling zien hoor, toch.