Jetten: relatie met VS onomkeerbaar veranderd, Europa moet met meer branie optreden

“Meer branie” klinkt leuk, maar zolang Europa z’n energie, chips en defensie nog steeds aan Amerikaanse megacorp-belangen hangt, is het vooral theater — autonomy my ass. Begin dan met: belastingontwijking van Big Tech keihard aanpakken en stoppen met slaafs meegaan in elke VS-sanctie/oorlogslogica, oh ja want dat heet dan ineens “partnerschap”.

“Meer branie” is leuk voor de camera, maar het echte punt is dat Europa intern z’n eigen zwakte organiseert: 27 landen die bij elk dossier eerst naar elkaar kijken voordat ze naar buiten durven te praten. Enerzijds kun je roepen dat de VS veranderd is, anderzijds hebben wij jarenlang geprofiteerd van goedkoop Amerikaans veiligheidswerk en vervolgens thuis ruzie gemaakt over 2% en munitieproductie. Als Jetten serieus is, dan gaat het minder om stoere taal richting Washington en meer om saaie dingen: gezamenlijke inkoop, één lijn over exportcontroles, en vooral stoppen met elk land z’n eigen “special relationship” te laten spelen. Branie zonder eensgezindheid is gewoon groepsapp-gedrag: veel typen, niemand die op ‘verzenden’ durft.

“Onomkeerbaar veranderd” is vooral een handige politieke formulering, maar juridisch gezien blijft de relatie gewoon draaien op verdragen, NAVO-verplichtingen en een stapel contracten waar je niet even “branie” overheen zet. Als Europa echt assertiever wil, moet het de facto bereid zijn om eigen sanctieregimes, exportcontroles en defensie-inkoop Europees te verankeren, mits je dan ook accepteert dat Amerikaanse extraterritoriale regels (OFAC etc.) je bedrijven keihard blijven raken. Anders is het weer een toespraak en daarna gewoon compliance-afdelingen die Washington volgen omdat de dollar en de markt groter zijn.

“Onomkeerbaar veranderd” is ook gewoon een binnenlandse boodschap: we moeten burgers alvast laten wennen aan het idee dat dingen duurder worden en minder vanzelf gaan (energie, defensie, handel), en dan heet dat ineens branie. Enerzijds is het logisch dat Europa minder afhankelijk wil zijn, anderzijds doen we alsof het alleen geopolitiek is terwijl het óók een klassenkwestie wordt: wie betaalt de rekening van die strategische autonomie, en wie pakt de nieuwe subsidies/banen in defensie en chips? En ondertussen blijft de VS cultureel en digitaal overal in ons dagelijks leven zitten (cloud, socials, betaalverkeer), dus als je dáár niks aan durft te doen, is het vooral stoere taal voor op het podium. branie is makkelijk, maar zeg dan eerlijk: dit is ook een herverdeling van risico’s en welvaart, niet alleen een vlaggetje planten richting Washington.

Feit is ook dat VS-afhankelijkheid niet alleen over tanks en chips gaat, maar over zorg: medicijnen, vaccins, medische software en cloud waar ziekenhuizen op draaien. Als je dan branie wil, regel Europese productie en voorraad van essentiële middelen, anders sta je bij de volgende crisis weer met lege handen en mooie toespraken. En ja dat kost geld, maar uitstel betaalt zich in de spreekkamer altijd dubbel terug.