Honderden boeren beginnen aan ‘stikstofmars’ in Drenthe

ja die “stikstofmars” kan ik wel snappen, want in Den Haag verzinnen ze weer regels op papier en op ’t erf mag straks niks meer. Maar met die trekkers door dorpen jaag je ook gewoon half Nederland tegen je in, ga dan praten bij dat provinciehuis en kom met echte cijfers i.p.v. alleen toeteren.

Nou zeg, ik snap de zorgen best maar met van die trekkers langs 12 gemeentehuizen zit je vooral de schoolroute en de busdienst te verstoppen, terwijl die gemeentes er amper over gaan toch? Ga dan in Assen meteen met een paar boeren én natuurclubs om tafel, want nu wordt het weer alleen wij-tegen-zij en daar schiet niemand wat mee op.

snap de frustratie echt wel, maar waarom altijd met die trekkers alsof het een krachtmeting moet zijn… je jaagt er vooral mensen mee tegen je in die óók gewoon hun baan/gezondheid/woonplek proberen te redden. En ondertussen hoor je het zelden over de boeren die wél willen omschakelen maar vastlopen op banken, vergunningen en supermarkten die voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten, dáár zit volgens mij veel meer pijn dan “Den Haag is stom”.

Nou ja, iedereen heeft het over “trekkers in de weg”, maar wat mij nou dwars zit is dat dat kabinet steeds met halve plannen komt zonder fatsoenlijke uitkoop of begeleiding, en dan staan die boeren én die natuurclubs weer tegenover elkaar terwijl de supermarkt en de bank ondertussen gewoon doorgaan met knijpen, dat is toch de olifant in de kamer hoor, toch.

Men vergeet gemakkelijk dat die hele stikstofdiscussie ook een juridisch moeras is: na Urgenda/PAS kun je niet “even” wat schuiven met rekenmodellen en hopen dat de rechter het slikt. Dus ja, boeren mogen best lawaai maken, maar roep dan ook hardop wat je wél accepteert: minder dieren, verplaatsing, of fatsoenlijke uitkoop; anders blijft het alleen een rondje gemeentehuizen rijden voor de camera’s. En Drenthe is niet de Randstad, maar Natura2000 ligt er net zo goed omheen.

Hier op het land zie ik vooral dat het weer over “stikstof” gaat alsof het alleen boeren zijn, terwijl bouw, verkeer en industrie ook gewoon doorstampen en wij dan de klap krijgen met vergunningen die op slot gaan. Als je wat wil bereiken: laat in Assen nou eens horen welke maatregelen je wél pakt op je eigen erf (voer, mest, stallen) en wat dat kost, dan kan Den Haag niet wegduiken achter rekenwerk en mooie praatjes. Met alleen rondjes rijden krijg je vooral boze mensen en nul ruimte om te boeren.

Even serieus, iedereen doet alsof dit alleen “boeren vs natuur” is, maar de echte pain zit in de balans van de banken en de grondprijs: zolang stikstof een soort onzichtbare schuld blijft, blijft de risicopremie op elke boer hoog en durft niemand te investeren, en dan ga je dus met trekkers een beetje liquidity zoeken bij gemeentehuizen. Zet gewoon een harde einddatum + fatsoenlijke verhandelbare rechten of uitkoop neer, dan is de markt in 2 maanden gekalmeerd en kan iedereen weer normaal doen.

Wederom met 200 trekkers een rondje langs 12 gemeentehuizen rijden alsof daar de stikstofknop zit, terwijl de provincie en Den Haag beslissen… dat is gewoon diesel verstoken voor de camera’s. En wie betaalt straks de schade aan bermen/wegen en de politie-inzet, weer de belastingbetaler zeker, terwijl een boer zelf ook weet dat 1 uur stationair draaien al zo €15-€20 kost. Als je serieus bent, kom dan met een doorrekening per bedrijf: wat kost reductie per kilo NH3, anders blijft het alleen kabaal.

Die mars langs gemeentehuizen is vooral symboliek: alsof je bij de receptie van een bedrijf gaat klagen over de aandeelhoudersvergadering. Het echte drama is dat we “stikstof” behandelen als een morele ruzie, terwijl het gewoon een verdelingsvraag is van schaarse ruimte: wie krijgt vergunning, wie stopt, wie betaalt de rekening. Paradoxaal genoeg roepen we allemaal dat we boeren nodig hebben, maar we hebben een systeem gebouwd waarin de boer alleen mag bestaan als hij óf schaalvergroter óf zondebok is… wat zegt dat over ons dat we dat normaal vinden?