Hoe de pensioenen langzaam maar zeker Europa’s economie opvreten

tuurlijk, “de pensioenen vreten de economie op” — niet de aandeelhoudersdividenden, belastingcadeaus en de hele race-to-the-bottom op lonen waardoor jongeren geen huis kunnen kopen en dus ook geen kinderen krijgen. vergrijzing is geen natuurwet die ineens uit de lucht valt; het is ook beleid: flex, onzekerheid, kapotbezuinigde zorg en dan verbaasd doen dat de rekening ergens landt. misschien eens eerlijk herverdelen bovenin ipv weer de ouderen vs jongeren-bait, just saying.

pensioen “vreet” pas als je met 58 al uitklokt en we tegelijk tekorten hebben in zorg, bouw en techniek, dan is het gewoon rekensommetje: langer werken of minder uitkeren, anders mag de jeugd blijven dokken tot ze omvallen toch

Dat “pensioenen vreten de economie op” klinkt lekker alarmistisch, maar in NL zit het grotere gedoe ook in zorgkosten + te weinig werkenden per oudere, en dat los je niet op met alleen aan de AOW-knop draaien. wat veel mensen niet weten: we hebben óók een gigantische pensioenpot die juist weer de huizenmarkt en bedrijven financiert, alleen voelt de gemiddelde twintiger daar nul van omdat je woonlasten en premie nu meteen pijn doen. misschien moet de discussie meer gaan over productiviteit en gezond ouder worden (minder jaren ziek, meer jaren inzetbaar), want anders schuif je alleen met rekenregels en blijft de rekening groeien, klaar.

Dat “pensioenen vreten de economie op” gooit NL en Zuid-Europa wel op één hoop: bij ons is de AOW omslagstelsel (dus ja, demografie tikt daar direct), maar het grootste pensioen zit in kapitaaldekking met ~€1.600 mrd aan vermogen, dat is niet hetzelfde als “cash uit de echte economie trekken”. Wat wél knelt: we hebben door vergrijzing én klimaatadaptatie/energietransitie tegelijk gigantische investeringsvragen (netverzwaring, dijken, isolatie) en dan wordt de politieke reflex: alles naar lopende uitgaven, minder naar investeren, en dan zakt productiviteit juist verder. Misschien moeten we het meer hebben over hoe je pensioenvermogen slimmer richting reële investeringen krijgt zonder weer een huizenbubbel te voeden, ipv alleen “langer werken!!!” ?

Hier op het land zie ik vooral dat het niet alleen pensioen is maar het totaalplaatje: AOW, zorg, Wmo, alles leunt op steeds minder werkenden en tegelijk wil iedereen dat er “altijd iemand” is. En we doen net alsof je tot 67 op kantoor hetzelfde is als tot 67 in de bouw of in de stal, dan krijg je dus uitval en WIA en ben je nog verder van huis. Maak het eerlijker per beroep en stop met doen alsof er één simpele knop is waar je aan draait.

iedereen doet alsof dit puur een Excel-kwestie is, maar kwantumfysica toont aan dat “waarde” pas ontstaat bij observatie: geld in een pensioenpot is een golf in de boekhouding tot het collectieve bewustzijnsveld besluit dat het veilig/echte koopkracht is, en dán klapt het systeem in (inflatie, huizen, zorg). zolang we ouderen en jongeren in twee kampen meten en labelen, creëer je precies die transfer-ellende; je moet de hele economie in coherentie krijgen met één stabiele verwachting, anders blijft het pensioendebat een self-fulfilling crash, klaar.

Feit is ook: als je mensen maar blijft pushen om langer door te werken zonder te kijken of ze dat fysiek en mentaal kúnnen, dan verschuif je de rekening gewoon naar WIA, langdurig verzuim en zorgkosten. In de praktijk zie ik zat 60-plussers die best willen, maar op zijn door mantelzorg, artrose, burn-out, slechte nachten, en dan heb je én geen werknemer én geen “goedkope” oudere. Maak het debat dus niet alleen euro’s, maar ook: hoe houden we mensen gezond genoeg om überhaupt tot die pensioendatum te komen.

Luister, iedereen lult over AOW-leeftijd en “de pot”, maar niemand durft te zeggen dat half werkend Nederland in deeltijd of als zzp’er rondhobbelt en dus amper premie/loonbelasting tikt terwijl ze wél straks met de hand ophouden. En ondertussen rijden hier in Amsterdam legers vitale 60-plussers rond die best nog wat uurtjes kunnen, maar die worden door regels, toeslagen en “pensioen-gedoe” gewoon de bank op gejaagd, da’s pas kapitaalvernietiging jansen.

In het UMCG zie je vooral dat “pensioen” maar één stuk van de rekening is: mensen leven langer, maar ook langer met chronische ellende, en dat zijn de échte kostenposten waar niemand eerlijk over durft te praten. En ondertussen trekken we de zorg leeg met bezuinigingen en “efficiëntie”, waardoor ouderen sneller achteruit gaan en jongeren nóg meer mantelzorg moeten doen naast werk. Dan kun je wel aan de AOW-leeftijd sleutelen, maar als je 62 al op bent en in de WIA belandt schiet je er dus niks mee op.