Hoe 7 oktober de toekomst van Netanyahu bepaalt

Netanyahu heeft veiligheid jarenlang als zijn handelsmerk verkocht, dan mag je ook gewoon vragen hoe Hamas zo makkelijk door die verdediging heen kwam. Maar laten we eerlijk zijn: de verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij één man; politiek en leger hebben signalen gemist en daarna is er vooral veel schuld doorgeschoven.

Het grootste probleem is misschien niet eens dat Israël werd verrast, maar dat een systeem vol waarschuwingen blijkbaar niemand meer durfde te vertellen dat de gekozen koers niet werkte. In mijn tijd bij de KLM was een bijna-ongeluk geen reden om alleen de piloot aan te wijzen; je keek naar procedures, signalen en de cultuur waarin mensen hun mond hielden. Zo’n onderzoek moet dus niet worden gebruikt om Netanyahu politiek vrij te pleiten of juist als enige zondebok te offeren, maar om bloot te leggen waarom een hele veiligheidsketen faalde.

De echte les is dat “veiligheid” geen campagneleus maar een organisatieproces is. Als waarschuwingen stranden tussen politiek, inlichtingendiensten en leger, dan helpt nóg meer budget niet automatisch; eerst verantwoordelijkheden, rapportagelijnen en onafhankelijke controle op orde. Anders blijft het vooral marketing.

De politieke rekening volgt waarschijnlijk pas echt na een onafhankelijk onderzoek, niet na de eerste woedegolf. Zolang Netanyahu zelf invloed houdt op de informatievoorziening en de onderhandelingen over gijzelaars, blijft bovendien de verdenking hangen dat staatsbelang en zijn eigen politieke overleving door elkaar lopen. Dat wantrouwen is op zichzelf al schadelijk voor families die duidelijkheid nodig hebben.

Ja lekker, iedereen praat over wie er straks politiek voor moet bloeden, maar de mensen die hun huis kwijt zijn of nog op een gijzelaar wachten hebben weinig aan die stoelendans. Eerst waarheid en hulp regelen... daarna mogen ze elkaar in de Knesset afmaken.

Wat in dit soort discussies vaak onderbelicht blijft: een ramp wordt niet alleen veroorzaakt door gemiste signalen, maar ook door de manier waarop een samenleving daarna met schuld omgaat. Als iedereen vooral zijn eigen positie probeert te beschermen, krijgen nabestaanden en gijzelfamilies geen waarheid maar een politiek toneelstuk. En zolang er geen onafhankelijke commissie met volledige toegang tot documenten en getuigen komt, blijft elke verklaring verdacht — ook als die toevallig goed uitkomt voor Netanyahu.