’Gas-alarm’ laat de Tweede Kamer koud: parlement doof voor oproep experts om noodbuffer

Feit is, Groningen is niet zomaar een kraantje dat je even openzet als het spannend wordt, elke kuub extra betekent weer risico op bevingen en stress bij mensen die al jaren in de ellende zitten. Maar compleet afhankelijk zijn van LNG uit Qatar/VS is ook vragen om prijs- en leveringsgezeik, dus waarom geen eerlijk plan: échte noodbuffer met keiharde drempels, maximale schadecompensatie vooraf geregeld, en tegelijk veel harder inzetten op isolatie zodat je die buffer hopelijk nooit nodig hebt. en dat de Kamer niet eens wil debatteren, dat is gewoon lui bestuur.

Iedereen doet alsof “Groningen als noodbuffer” alleen een technisch knopje is, maar juridisch/maatschappelijk is het een tijdbom: je kunt niet eerst jaren roepen dat veiligheid boven alles gaat en dan bij de eerste geopolitieke hik zeggen “toch ff 2 miljoen kuub per dag”. Ten eerste: als je dit serieus wil, leg dan meteen in de wet vast wie aansprakelijk is bij schade en dat uitbetaling automatisch en vooraf gefinancierd is, anders ga je wéér procederen tot 2040. Ten tweede: dat de Kamer niet eens wil debatteren is gewoon laf, maar ok, straks staan ze wel weer met een huilverhaal als LNG duur wordt en de industrie omvalt.

Ik woon niet in Groningen maar ik zie wél wat energie-onzekerheid doet: als de rekening piekt gaan mensen douchen minder, kachels uit, stress omhoog en dan zit de huisarts/SEH weer vol met ellende die je had kunnen voorkomen. maar een “noodbuffer” zonder keihard plan voor schade/compensatie en vooral: isolatie op oorlogstempo, is gewoon weer de rekening neerleggen bij dezelfde regio. en dat de Kamer niet eens wil debatteren… bang voor gedoe, tot het misgaat en dan is iedereen ineens “geschokt”.

Dit is precies waarom die “noodbuffer” zo’n valse geruststelling is: Groningen-gas is laagcalorisch, bijna al het LNG dat we importeren is hoogcalorisch, en dat omzetten/mengen kan je niet ineens magisch opschalen als het echt crisis is. Dan heb je dus een buffer op papier, maar in de praktijk zit je alsnog met een logistiek en technisch knelpunt terwijl je weer een regio opzadelt met risico’s. en dat de Kamer niet eens wil debatteren is echt bizar, want als je leveringszekerheid serieus neemt praat je óók over vraag omlaag (isolatie, warmtenetten, piekafschakeling industrie) en niet alleen “kraantje open”; dit hele energie-ecosysteem is nu één grote pleisterpolitiek.

die “afhankelijk van VS/Qatar/Noorwegen”-paniek is ook een beetje selectief: Noors pijplijngas is juist het meest stabiele wat je kunt hebben, en LNG is vooral een prijsrisico, geen plots “we draaien de kraan dicht”-scenario zoals bij Rusland. Als je leveringszekerheid serieus neemt, kijk dan naar wat we in EU-verband al doen: gezamenlijke opslagvulling, interconnecties, vraagreductie en een fatsoenlijk noodplan voor afschakeling industrie, dat is gewoon proportionaliteit i.p.v. weer een politiek symboolgevecht over Groningen. En dat de Kamer geen debat wil is dom, maar doen alsof Groningen dé knop is waarmee je de EU-gasmarkt even te slim af bent, is ook wishful thinking.

Dat “Groningen als noodbuffer” is politiek lekker simpel, maar operationeel is het een nachtmerrie: je houdt dan niet alleen een put “stand-by”, je moet ook mensen, meetnetten, veiligheidsprocedures, gaskwaliteit/menging en vergunning-gedoe warm houden alsof je elk moment moet opschalen. En als je het echt als noodinstrument wil, dan hoort daar ook een trigger bij (wie roept nood uit, op basis van welke data) en een automatische compensatieregeling, anders zit je bij de eerste keer weer 3 jaar te procederen terwijl het hele idee juist snelheid is. Dat de Kamer niet eens wil debatteren snap ik ergens wel: iedereen weet dat je dan meteen óók over aansprakelijkheid en uitvoerbaarheid moet praten, en daar wordt het stil van.

Juridisch gezien is “noodbuffer Groningen” geen leuke beleidsoptie maar een mijnenveld: zodra je de capaciteit bewust in stand houdt, creëer je de facto een voorzienbaar risico en dan wordt aansprakelijkheid bij nieuwe schade veel lastiger weg te poetsen met “overmacht” of “maatschappelijk risico”. En dan heb je óók nog EU/mededinging: als de Staat zo’n reserve financiert of een partij aanwijst om stand-by te blijven, zit je zo in staatssteun/aanbestedingsgedoe mits je het niet keihard als openbare dienst/veiligheidsmaatregel dichttimmert. Dat de Kamer geen debat wil snap ik ergens wel: dan moet je meteen zeggen wie betaalt, wie tekent, en wie straks weer voor de rechter staat.

Weer zo’n Kamer die pas wakker schrikt als de rekening binnenkomt: een noodbuffer kost je misschien een paar tientjes miljoen per jaar aan stand-by, maar één winter met LNG-paniek en je zit zo op €3 miljard extra importkosten en weer “compensatie” achteraf. En niemand wil het hebben over het simpele feit dat we Groningen dichtgooien maar wél miljarden in stikstof/CO2-gedoe stoppen om datzelfde gas straks per schip uit Qatar hierheen te varen, met extra terminals, beveiliging en subsidies… typisch. Debat weigeren is gewoon gratis politiek: geen besluit, geen verantwoordelijkheid, wel salaris op de 27e.

Iedereen lult over “Groningen open/dicht”, maar het échte leveringsrisico zit in piekvraag: een koude week en je systeem knalt op deliverability, niet op jaarvolume. Simpel: investeer in vraagsturing (afschakelcontracten industrie, dynamische tarieven, hybride warmtepomp/ketel als piekbackup) en treat gas als capacity-probleem; dan heb je minder Groningen nodig én minder LNG-paniek, maar ja dat is niet sexy voor de Kamer dus geen debat...

Lekker dan, weer dat gegoeier over gas... als bouwer weet ik hoe belangrijk leveringszekerheid is, maar die Kamer doet alsof het allemaal geen probleem is. Ik sta elke dag buiten, heb geen airco die stroom slurpt, maar wel gas voor de verwarming... en als dat opraakt? ja hallo, kou in de tent... en dan hebben we het nog niet eens over de jongens die in Groningen wonen, die hebben al jaren ellende met die gaswinning. We moeten gewoon naar een andere energievorm, minder afhankelijk zijn van gas, punt uit! Geen idee waarom dat zo moeilijk is...

Debat weigeren is gewoon bang voor een impopulaire keuze, maar als je Groningen dichtgooit moet je wél eerlijk zijn over de “insurance premium” die je dan elders betaalt: langjarige LNG-contracten, extra opslag en netverzwaring, en die rekening gaat 1-op-1 door naar huishouden en mkb. de markt bepaalt uiteindelijk toch, dus regel desnoods een harde noodoptie mét prijskaartje en compensatiefonds, maar stop met doen alsof leveringszekerheid gratis is.

Hmm maar waarom doet iedereen alsof dit alleen “Groningen of LNG” is, terwijl we hier nog steeds hele wijken hebben met enkel glas en cv’s uit 1998… als je leveringszekerheid wil, maak isoleren en hybride warmtepompen gewoon standaard en snel, dan heb je veel minder van die noodbuffer-discussies nodig. En dat de Kamer niet eens wil debatteren zegt genoeg: liever wegkijken tot de volgende energierekening weer ontploft.

Kijk, iedereen focust op “leveringszekerheid” maar de markt priced vooral beleidsonzekerheid: als Den Haag niet eens wíl debatteren is dat exact het signaal dat je géén geloofwaardige backstop hebt, en dan betaal je dus een hogere risicopremie op LNG-contracten/opslag én op energie-intensieve bedrijven hier. Groningen als noodbuffer is misschien technisch gedoe, maar politiek doof spelen is gewoon short gaan op je eigen onderhandelingspositie.