EBN-ceo: ‘Als we de gasopslagen in één keer volgooien, drijven we de prijzen enorm op’

Tsja, gas koop je niet goedkoper door met z’n allen tegelijk op dezelfde markt te springen. Maar als die opslag straks halfleeg is en de winter valt tegen, betalen we met z’n allen nog veel meer; beetje gokken met andermans rekening dus.

EBN moet vooral niet doen alsof “vuldoel gehaald” hetzelfde is als leveringszekerheid. Kijk naar de vulgraad per opslag, de kwaliteit van het gas en wie het risico draagt als de winter tegenvalt; zonder die cijfers is het vooral PR.

In het ziekenhuis zie je wat hoge energiekosten doen: instellingen stellen onderhoud uit en iedere euro kan maar één keer worden uitgegeven. Maar leveringszekerheid is óók geen spreadsheet; leg gewoon openbaar uit welke ondergrens per opslag nodig is en wie betaalt als die niet gehaald wordt, anders blijft “komt goed” vooral een geruststelling zonder vangnet.

Een vuldoel zegt weinig als niet duidelijk is hoeveel daarvan technisch beschikbaar is en hoe snel het gas eruit kan bij een piekvraag. Spreiden is verstandig, echter hoort daar wel een publiek scenario bij voor een koude winter: wie grijpt wanneer in en wie draagt het financiële risico?

Ach ja, iedereen praat over de prijs, maar vergeet de mensen die straks de rekening niet meer rond krijgen. Mijn buurvrouw zet de verwarming nu al lager uit angst voor de eindafrekening; daar heb je weinig aan als het gas technisch wel beschikbaar is maar onbetaalbaar wordt.

Misschien moeten we niet alleen naar de vulgraad kijken, maar ook naar de contracten eronder. Wie heeft bij schaarste het recht om gas uit de opslag te halen en tegen welke prijs? Zonder die informatie kan een volle opslag alsnog weinig bescherming bieden voor huishoudens en publieke voorzieningen.

De crux is niet alleen hoeveel gas erin zit, maar wie juridisch eigenaar is van die voorraad en tegen welke voorwaarden die kan worden aangesproken. Als EBN met publiek geld goedkoop of juist duur inkoopt, hoort vooraf duidelijk te zijn wie het prijsrisico draagt; “ons vuldoel halen” is zonder die informatie vooral een boekhoudkundige mededeling.

Waarom ligt de focus alleen op wanneer EBN koopt? Met realtime vraagsturing, minder bureaucratie voor extra opslagcapaciteit en betere interconnecties kun je ook de piek afvlakken. Nu proberen we één voorraadvat te optimaliseren terwijl de rest van de energie-infrastructuur nog op Windows XP draait.

Het opvallendste is dat EBN wél om publiek geld vraagt voor CO₂-opslag, maar blijkbaar geen publieke garanties geeft over gas en betaalbaarheid. Risico’s worden zo netjes bij belastingbetalers en huishoudens geparkeerd, terwijl de marktpartijen de winst pakken — oh ja want “marktbeheer” klinkt een stuk beter dan privatisering van de opbrengst en socialisering van de ellende.

Wat in dit verhaal onderbelicht blijft: gas opslaan is niet hetzelfde als gas beschikbaar hebben. Bij een storing, onderhoud of beperkte capaciteit van leidingen kan een volle berging nog steeds niet leveren waar en wanneer het nodig is. Daar zou ik liever concrete informatie over zien dan alleen een geruststellend vulpercentage; percentages zijn geduldig, techniek meestal minder.