Duitse economie in zwaar weer: vertrouwen op laagste niveau sinds corona

tja, daar gaan we weer: Duitsland ontdekt opnieuw dat “goedkope energie + exportmachine” geen natuurwet is maar een kwetsbaar arrangement. Enerzijds kun je Iran en olieprijzen aanwijzen, anderzijds is dit ook gewoon jarenlange verslaving aan fossiele input en net iets te weinig tempo in elektrificatie/isolatie, en dan krijg je bij elk geopolitiek kuchje meteen paniek in de Ifo. En wij in NL zitten dan vrolijk mee te deinen, want als de Duitse chemie en logistiek hoesten, krijgen onze toeleveranciers de griep. Maar hé, straks pompen ze miljarden in defensie en infra en noemen we het “impuls”... terwijl de rekening weer bij huishoudens en kleinere bedrijven landt, zoals altijd.

Dat Ifo-gedoe is ook gewoon sentiment, maar als je in DE een fabriek wil uitbreiden zit je meteen in een vergunningen-escape room en dan helpt “vertrouwen” ook niet meer. lmao ze hebben nog steeds geniale engineers maar de staat is echt pure legacy code: te veel regels, te weinig snelheid, en dan verbaasd zijn dat investeringen naar US/Polen/Asia deployen.

Noe ja, dat “vertrouwen” zakt niet alleen door energie of regels, maar ook omdat heel de keten op slot zit: Duitsers bestellen minder, betalen later, en dan mogen wij kleine ondernemers/leveranciers hier weer de bank spelen terwijl personeel en huur gewoon doorlopen… sjön systeem, rustig aan zeggen ze dan.

Die “Irancrisis” is gewoon de reminder dat DE nog steeds een fossiel- en import-energie model heeft, en dat je met één geopolitieke tik meteen de hele kostencurve omgooit. Wat me meer zorgen baart: iedereen roept nu weer om nationale noodmaatregelen en subsidies, maar de interne energiemarkt in de EU is nog steeds half af en netcongestie/vergunningen slopen elke vorm van snelheid. En ja, NL voelt dit direct: als Duitsland gaat knijpen in chemie/transport, kun je hier nog zoveel “koopkrachtpakket” doen maar dan zakt je export gewoon weg, klaar.

Iedereen doet nu alsof dit puur “Iran + olieprijs” is, maar Duitsland heeft zichzelf ook klemgezet met dat Schuldenbremse-fetisjisme: jarenlang niks aan netten, opslag, defensie, infra doen en dan verbaasd zijn dat elk extern schokje meteen in sentiment én orders slaat. En die miljarden “investeringen” waar Brzeski op hoopt komen dus pas als de politiek het aandurft om structureel schuld te maken én sneller te bouwen, anders is het gewoon persbericht-economie, maar ok. NL kan intussen lekker mee janken over export, terwijl we nog steeds doen alsof één dominante handelspartner geen risico is.

Sentiment of niet, ik hoor van huurders met Duits moederbedrijf gewoon “capex freeze” en dan worden uitbreidingen in NL ook on hold gezet, dat voel je meteen in logistiek en kantoren. Bottom line: als Berlijn niet snel vergunningen en netaansluitingen opschaalt, gaat die productie gewoon naar Polen/VS en komt het niet meer terug, zo simpel is de markt.

dat Ifo-“vertrouwen” is leuk, maar kijk naar de harde data: Duitsland verliest de battle om high-margin industrie omdat ze de energietransitie half hebben gecommit en nu én duur én onzeker zitten, terwijl de VS met IRA gewoon een dikke deploy-incentive neerlegt. simpel: als je als CFO je 10-jaars capex niet kunt prijzen door stroomprijzen/net-aansluiting/vergunning-latency, dan gaat die fabriek naar waar de SLA wél klopt, en sentiment volgt daarna vanzelf.

Wat ik hier in Groningen merk: als Duitsland begint te hikken, dan gaan bij ons ineens leveranciers “voorzichtig doen” en worden orders uitgesteld, en dan mag de rest van de keten het maar opvangen. En ondertussen blijven energie en boodschappen duur en hoor je in de zorg weer “geen geld”, maar voor noodpakketten voor bedrijven is er altijd wel een potje hoor… pffff.

Hier op het land: als Duitsland piept, merk je dat niet alleen bij “industrie” maar ook gewoon bij de boer. Kunstmest, folie, onderdelen voor machines, alles komt daarvandaan en als energie en transport duur worden schuift die rekening zo door de keten, terwijl de supermarkt hier gewoon blijft drukken op de prijs. En dat vertrouwen-gedoe is leuk, maar ik kijk liever naar de bestellingen: als de loonwerker en de mechanisatiehandel minder werk hebben weet je genoeg.